Het nut van emoties

Mariska Kret

Psycholoog Mariska Kret doet onderzoek naar emoties van mensen en dieren. En die blijken helemaal niet zo veel van elkaar te verschillen. ‘We denken dat we heel rationeel zijn, maar onze beslissingen worden sterk beïnvloed door emoties.’

Wat is eigenlijk het ‘nut’ van emoties?
“Dat is een van de vragen die ik probeer te beantwoorden. We weten dat emoties een functie hebben, maar niet welke precies. Wij hebben nu dit gesprek live, terwijl we het ook telefonisch hadden kunnen doen. We hebben ervoor gekozen om elkaar aan te kunnen kijken en direct contact te hebben. Maar wat voegt het toe dat ik mijn emoties uit, en hoe interpreteer jij dat? Helpt het om mijn boodschap duidelijker over te brengen en een vertrouwensband te scheppen?

Op dat soort vragen probeer ik in mijn onderzoek antwoorden te vinden. Daarbij kijk ik ook naar directe en fysiologische vormen van het uiten van emoties – blozen of verwijding van de pupil bijvoorbeeld – als we om wat voor reden dan ook opgewonden raken. Dat soort uitingen worden vaak gespiegeld tussen mensen, maar uit mijn onderzoek blijkt dat ook chimpansees hun pupilgrootte aanpassen aan elkaar. En dan is weer de vraag: waarom? Wat heeft dat voor nut?”

Heb je daar intussen al wat meer zicht op?
“We hebben nu twee onderzoeken gedaan waarin we keken naar dat soort signalen in een interactie. De eerste was een datingexperiment op Lowlands waarbij we van alles hebben gemeten: oogcontact, glimlachen, lachen en knikken, maar ook fysiologische reacties zoals hartslag en opwinding door middel van skin conductance: elektroden die zweet meten op de huid.

De deelnemers hadden elkaar niet eerder gezien en gingen zitten met een gordijn tussen hen in, dat drie seconden open en toen weer dicht ging. Daarna moesten ze een eerste indruk geven. Vervolgens ging het gordijn weer twee minuten open waarin ze met elkaar konden praten, en beoordeelden ze elkaar weer. Of het gordijn ging weer open en dan mochten ze alleen oogcontact hebben.

Wat we wilden weten, was: wat maakt zo’n date nou succesvol? Soms lijkt alles te kloppen: twee mensen hebben bijvoorbeeld dezelfde interesses, zien er allebei goed uit, maar toch is er geen enkele klik. Wat we tot nu toe kunnen concluderen, is dat synchronisatie van de fysiologie het enige echt voorspellende is voor het succes van een date. Dus hoe meer de hartslag gelijk gaat lopen, hoe meer de mate van opwinding gelijk loopt. En hoe meer hun pupillen zich tegelijkertijd verwijden, hoe leuker ze elkaar tijdens de ontmoeting gaan vinden.”

Was dit voor jou verrassend?
“Eigenlijk niet, want het grappige is dat het bij apen ook zo werkt. Maar wat ik me hierdoor wel veel meer ben gaan realiseren, is dat mensen hun gezichtsexpressies heel veel reguleren en gebruiken. Apen doen dat ook wel, maar wij mensen doen het meer. Daardoor zijn expliciete gezichtsexpressies niet altijd even betrouwbaar, ze weerspiegelen niet in alle gevallen precies hoe we ons voelen.

Meisjes bleken bijvoorbeeld veel te glimlachen, en de jongens interpreteerden dat als: ze vindt mij dus heel erg leuk. Maar het kan ook zijn dat een meisje glimlacht terwijl ze denkt: het spijt me, maar ik vind je toch echt niet leuk, sorry. Dus dat had totaal geen voorspellende waarde.

Ik heb ook een onderzoek gedaan in het lab waarbij we hebben gekeken naar de samenwerking tussen twee mensen in een economisch spel. Ze hadden de keuze tussen samenwerken of de ander bedonderen om meer geld te verdienen. Onze bevindingen waren hetzelfde: als de fysiologie tussen die twee mensen gelijk liep, waren ze meer succesvol in de samenwerking. We weten nog niet hoe die fysiologische synchronisatie precies tot stand komt. Het gebeurt in elk geval op een onbewust niveau dat je niet kunt manipuleren.”

  • Het complete interview met Mariska Kret vind je in Flow 1.

Interview Sjoukje van de Kolk  Fotografie Robert Nickson/Unsplash.com

Promotional image Promotional image

Nieuw: Book for paper lovers 7

Ga naar de shop