Het leven van Joséphine Baker

josephine baker

J’ai deux amours zong Joséphine Baker (1906-1975). Waarmee ze doelde op Parijs, waar ze vrijheid en gelijkheid vond, en haar vaderland Amerika. Over een geëngageerde vrouw die haar roem gebruikte in de strijd tegen racisme.

‘Ik ben in Frankrijk gaan wonen en u moet weten dat ik in dit land nooit bang ben geweest, het was een sprookjesachtige plek. […] Toen ik uit Saint Louis vertrok, lang geleden, wees de treinconducteur de laatste wagon aan. U weet wat dat betekent. In dit nieuwe land hoefde dat allemaal niet meer. Ik mocht in alle restaurants naar binnen, kon water drinken waar ik wilde, en ik hoefde niet meer naar aparte toiletten voor kleurlingen. En u moet weten dat ik daaraan gewend ben geraakt, het beviel me. […] Vrienden, ik lieg niet als ik u vertel dat ik uitgenodigd ben in de paleizen van koningen en koninginnen, in de huizen van presidenten. Maar in Amerika kon ik niet eens een hotel in om een kop koffie te drinken. Gek werd ik ervan.’

Joséphine Baker beschreef deze kloof tussen haar twee liefdes, haar vaderland en Parijs, voor een publiek van 250.000 mensen. Ze was gehuld in haar uniform van de Vrije Franse Strijdkrachten met daarop het ridderkruis van het Légion d’honneur gepind, de belangrijkste en hoogste Franse onderscheiding, die ze ontving voor haar cruciale rol in het verzet. Het was op 28 augustus 1963, tijdens de mars naar Washington voor werk en vrijheid. Vlak voordat dominee Martin Luther King zijn beroemde speech I have a dream uitsprak.

De oceaan over

Ze wordt geboren als Freda Josephine McDonald in Saint Louis, Missouri, op 3 juni 1906. Het meisje van Afro-Amerikaanse en Indiaanse afkomst is acht jaar als ze in dienst treedt van een welgesteld wit gezin. Drie jaar later breken er rellen uit in Saint Louis, waarbij 38 Afro-Amerikanen worden gelyncht. In deze gewelddadige context verlaat Joséphine Baker Missouri om haar geluk te beproeven op Broadway.

geluk
Lees ook: Blij van waar je bent

Ze is net zestien en zal er gaan spelen in Afro-Amerikaanse producties als Shuffle along en The chocolate dandies. Het publiek is wit en vergaapt zich graag aan clichés in de traditie van de zogenoemde ‘minstrel shows’, voorstellingen met sketches waarin zwarte ­mensen belachelijk worden gemaakt.

Joséphine kan nauwelijks lezen en schrijven en is al twee keer getrouwd geweest als ze wordt gevraagd om toe te treden tot een gezelschap van zwarte artiesten dat in Parijs zal optreden. Op haar negentiende steekt ze voor het eerst de Atlantische Oceaan over om op te ­treden in La revue nègre in het Théâtre des Champs-Élysées. ­Midden in het gouden tijdperk van het theater zal deze voorstelling, die inspeelt op de mythe van de goede wilde, de geschiedenis in gaan als het artistieke evenement van het jaar.

Tekst Emmanuelle Robin  Fotografie Getty Images

Meer verhalen over stoere vrouwen vind je hier

Promotional image Promotional image

Het Flow Zomerpakket is er!

Ga naar de shop