De opkomst van het selfmade tijdschrift

selfmade tijdschrift

Waarom maken alle creatieven opeens zines? En wat zijn dat eigenlijk precies? Journalist Ilse Savenije dompelt zich onder in de wereld van het zelfgemaakte tijdschrift.

In tijdschriftenwinkels, op Instagram en op craftmarkten kom ik ze tegen: zines. Zelf uitgegeven mini-tijdschriften, vaak over een specifiek thema, gemaakt van een stapel gekopieerde, dubbelgevouwen A4’tjes met een nietje erdoor. Of soms net iets professioneler: gezeefdrukt of met felgekleurde illustraties. Er zijn onder andere zines over planten, feminisme, katten en muziek.

Mijn DIY-hart gaat harder kloppen van al deze boekjes. Ik koop me een ongeluk (want een zine kost vaak maar een euro of drie) én ik 
wil zelf aan de slag. Maar hoe enthousiaster ik word, hoe meer vragen er naar boven komen. Hoe start je zoiets? Waar verkoop je je blaadjes? En hoe print je ze, als je het ook een beetje mooi wilt hebben?

Tijdsbeeld

Op blogs en in boeken duik ik in de wereld van zines. Het woord blijkt van fanzine te komen, wat op zijn beurt is afgeleid van fandom. Want daar ligt de oorsprong, leer ik: vanaf de jaren twintig, toen sciencefiction en strips nog niet zo mainstream waren, verenigden fans zich door simpele boekjes samen te stellen en uit te wisselen. Dat niche-aspect is nog steeds kenmerkend voor zines: makers en lezers vinden elkaar dankzij 
hun gedeelde interesse. En door die thema’s worden 
ze verspreid in kleine oplages: een paar honderd of 
nog minder.

Met zo’n blaadje kun je dus op een goedkope maar krachtige manier een statement maken, en daarom waren ze door de jaren heen kenmerkend voor hun 
tijd. In de punktijd van de jaren zeventig gingen ze 
over muziek, in de decennia daarna volgden politieke thema’s als feminisme en het milieu.

Dat protest-randje zie ik ook nu veel terugkomen. Behalve luchtige boekjes over 35mm-fotografie en koffie, duiken er minstens zo veel op rond eigentijdse 
(en soms controversiële) thema’s als body positivity, 
het klimaat en de LGBTQ-gemeenschap. Zines kunnen (minderheids)groepen een podium bieden dat ze anders niet zo vaak krijgen – van transgenders tot mensen met een handicap. Zij stellen hiermee onderwerpen aan de kaak, waarover volgens hen gepraat moet worden. Het gaat vaak dus niet zozeer om het verspreiden van kennis of regels, maar om de vrijheid een stem te laten horen.

  • Lees het volledige verhaal ‘De opkomst van het selfmade tijdschrift’ in Flow 5.

Tekst Ilse Savenije

Kijk hier voor alle actuele aanbiedingen en kortingscodes in de webshop.

Promotional image Promotional image

Nieuw: Book for paper lovers 7

Ga naar de shop