Zelfcompassie: aardig zijn voor jezelf

Zelfcompassie

We mogen stoppen met onszelf te veroordelen, vindt communicatiewetenschapper Kristin Neff. Maar ze weet ook dat aardig zijn voor jezelf lang niet altijd vanzelf gaat.

Wat is dat, zelfcompassie?

“Er zijn drie onderdelen. Het eerste is self kindness: aardig zijn tegen jezelf in plaats van hard en veroordelend. Dat betekent jezelf behandelen zoals je een goede vriend zou behandelen: mild en ondersteunend. Erkennen dat we allemaal op een bepaalde manier worstelen en jezelf geen complete mislukking of een waardeloos mens noemen. Self kindness betekent ook: actief zorgen voor jezelf. Dus jezelf proberen te ondersteunen als je je verdrietig of slecht voelt.”

En het tweede onderdeel?

“De tweede component is common humanity: je ervan bewust zijn dat imperfectie deel is van de gedeelde menselijke ervaring. Dat maakt meteen het onderscheid duidelijk tussen zelfcompassie en zelfmedelijden. Zelfcompassie gaat er vanuit dat het leven soms moeilijk is voor iedereen en dat álle mensen worstelen. Het is dus niet gefocust op jezelf. Vaak als we falen, een fout maken of als er in ons leven iets gebeurt wat we moeilijk vinden, hebben we het gevoel dat wij zelf gefaald hebben, dat er iets abnormaals is gebeurd. We denken dat het normaal is als alles perfect gaat. Maar dat is ­irrationeel denken. Die gedachte zorgt er ­vervolgens ook nog voor dat we ons geïsoleerd en heel alleen voelen in ons falen. Dat maakt de dingen nog erger. Common humanity herinnert ons eraan dat ons ­lijden deel is van de gedeelde menselijke ervaring, dat we niet alleen zijn in onze worsteling. Iedereen krijgt ermee te maken.”

In deel drie van je boek staat dat mindfulness heel belangrijk is binnen zelfcompassie. Waarom?

“Omdat we eerst in staat moeten zijn om ons lijden op te merken, voordat we onszelf compassie kunnen geven. Het probleem is dat we ons zo erg geïdentificeerd hebben met onze innerlijke criticus – het deel van onszelf dat ­veroordeelt en voor wie het altijd beter had gemoeten – dat we vaak helemaal niet de pijn zien die we onszelf ­aandoen met onze kritiek. Die zelfkritiek is dan een stem op de achtergrond waar we aan gewend zijn geraakt. Mindfulness helpt ook om op te merken wanneer we in de fix it-modus schieten: er gebeurt iets wat over onszelf gaat en we gaan meteen proberen het probleem op te lossen in plaats van eerst te troosten en zorg te geven, zoals je bij een goede vriendin zou doen. Mindfulness is dus belangrijk omdat het ervoor zorgt dat we ons lijden opmerken en erbij stilstaan. Maar wel gebalanceerd. We leren de dingen te zien zoals ze zijn, niet meer en niet minder.”

zero waste
Lees ook: Beginnen met zero waste leven

Waarom zitten we vaak zo vol zelfkritiek?

“Er zijn een paar redenen. Ten eerste is deze maatschappij heel competitief. We hebben het gevoel dat we perfect moeten zijn, speciaal en bovengemiddeld. En als we dat niet zijn, hebben we het idee dat we falen. Een van de grootste problemen is dat we geloven dat we zelfkritisch moeten zijn om onszelf te motiveren. De meeste mensen weten niet hoe ze zichzelf kunnen motiveren met vriendelijkheid en aanmoediging. Ze denken dat ze zichzelf streng moeten behandelen. Maar onderzoek laat zien dat zelfkritiek er juist voor zorgt dat je bang wordt om te falen en het vertrouwen in jezelf verliest. Een andere oorzaak voor ons gebrek aan zelfcompassie is dat we vaak de kritiek internaliseren die we horen als we jonger zijn, bijvoorbeeld van ouders of leerkrachten. En dan zijn er ook nog biologische redenen. Zelfkritiek zit ­bijvoorbeeld in het deel van het brein dat heel makkelijk getriggerd wordt, oorspronkelijk om jezelf veilig te houden als je je bedreigd voelt. Maar dat wordt ook geactiveerd als we ons aangevallen voelen.”

Terwijl het zorgen en aardig zijn ook in ons zit.

“Ja, want er zit ook een zorgsysteem in ons. Dat houdt ons óók veilig, maar het werkt op een heel andere manier: met vriendelijkheid, aanraking en koestering. Alle zoogdieren gaan op die manier met hun jongen om. Zo kunnen we dus óók veiligheid creëren als we ons bedreigd voelen. Maar het werkt vooral op de langere termijn en het vergt daarom wat meer training om deze manier van omgaan met jezelf tot een gewoonte te maken. Daar komt bij dat zelfkritiek vaak een stuk makkelijker is om op terug te ­vallen, omdat het ons de illusie geeft van controle. Je denkt dan: ik had het kunnen doen als ik net wat beter mijn best had gedaan. Het is een stuk lastiger om te accepteren dat je kwetsbaar bent en dat het dus ook onvermijdelijk is dat je gaat falen.”

Interview Sjoukje van de Kolk  Fotografie Nicole Geri/Unsplash.com

Kijk hier voor alle actuele aanbiedingen en kortingscodes in de webshop.

Promotional image Promotional image

Nieuw: Book for paper lovers 7

Ga naar de shop