Goed nieuws (en trouble in Big Tech Paradise): ‘Social media kunnen er anders uit gaan zien’
Meta en YouTube moeten miljoenen euro’s betalen na een recente rechtszaak. De conclusie: social media kunnen schadelijk zijn voor jongeren. Verandert onze blik op de online wereld? Dit moet je weten.
De rechtszaak wordt vergeleken met het ‘Big Tobacco moment’ uit de jaren negentig, schrijft het NRC. Toen kwam aan het licht dat tabaksbedrijven bewust verslavende en schadelijke producten verkochten, wat leidde tot een golf aan rechtszaken.
En zo lijkt de geschiedenis zich te herhalen. Na meerdere rechtszaken tegen Meta, YouTube, Tik Tok en Snapchat is gebleken dat de apps van de bedrijven wel degelijk een verslavend karakter hebben.
Big Tobacco moment
Het is niet gek dat de zaak wordt vergeleken met het Big Tobacco moment. “Instagram en YouTube zijn expres verslavend gemaakt, net als sigaretten,” zegt Regina van den Eijnden, deskundige op het gebied van verslaving en socialmediagebruik, in een artikel van NOS.
Net als destijds bij de tabaksindustrie, kan deze ontwikkeling een keerpunt betekenen. “Dit oordeel zegt: er is echt wat aan de hand,” vertelt Van den Eijnden. Volgens haar is dat belangrijk: apps als Instagram en YouTube kunnen er hierdoor ook anders uit gaan zien in Nederland.
“Hiermee kunnen die verslavende onderdelen echt verboden worden,” vertelt Helen Vossen van de Universiteit Utrecht aan NOS. “Deze bedrijven moeten dan echt iets gaan doen aan het ontwerp van hun platform, zodat jongeren minder risico lopen op de schadelijke effecten, en juist kunnen profiteren van de positieve effecten.”
Alleen maar negatief?
Wereldwijd zijn de zorgen over het gebruik van social media toegenomen. Toch zijn onderzoekers het niet volledig eens over de impact ervan.
Sommige onderzoeken wijzen op negatieve effecten, maar er is ook onderzoek dat laat zien dat social media juist positieve kanten hebben, volgens het eerdergenoemde artikel van NRC.
‘Als je alleen nog online leeft, kun je uit balans raken’
Nastasia Griffioen benadrukt dat het niet zwart-wit is. Ze is gedragswetenschapper, onderzoeker en coördinator van het Expertisecentrum Digitalisering en Welzijn bij het Trimbos-instituut.
“Social media zijn een plek waar jongeren zich kunnen laten zien,” vertelt ze aan Zilveren Kruis. “Ze vinden er steun, herkenning en humor. Maar als je alleen nog online leeft, dan kun je uit balans raken.” Het gaat volgens Griffioen dus vooral om hoe jongeren social media zelf gebruiken.
Steeds meer landen over op verbod
De groeiende zorgen zijn terug te zien in het beleid. Steeds meer landen denken na over een verbod op social media onder een bepaalde leeftijd.
Australië is daarin de voorloper: vorig jaar was dit het eerste land met een socialmediaverbod voor kinderen onder de zestien jaar.
Frankrijk wordt dit jaar misschien het tweede land met een leeftijdslimiet. Het verbod zou daar gelden voor kinderen onder de vijftien jaar en er wordt gestreefd naar ingang per september van het nieuwe schooljaar.
Wanneer sprake van social media verslaving?
Volgens Afkickkliniekwijzer is dat het geval wanneer iemand de controle verliest en emotioneel en mentaal afhankelijk wordt van social media. Een paar tips van de site.
- Het is belangrijk om je bewust te worden van de negatieve effecten die social media op je leven hebben, als je van de verslaving af wilt komen.
- Een cold-turkeydetox van de digitale wereld, waarbij je een periode volledig offline gaat, kan helpen met het afbouwen van de afhankelijkheid van social media.
In een eerder artikel deelden we tips om je socialmediagebruik beter te kunnen doseren.
Heb je hulp nodig bij het afkicken? Je kunt bij Afkickkliniekwijzer terecht voor vragen en ondersteuning.
Meer lezen
- Steeds aan het doomscrollen? Probeer de appstinence-methode: zo word je geleidelijk minder afhankelijk van social media.
- Wil je je schermtijd minderen? Je bent niet de enige, blijkt uit onderzoek – zo pak je het aan.
- Een dumbphone mét WhatsApp? Deze smartphone schakel je om met één schuifje.
Illustratie Pamela Carbonell
