Wat is Substack en hoe werkt het? Een 10-stappenplan voor beginners

Is het een nieuwsbrief? Een blog? Of toch gewoon een nieuw soort social medium? Van alle kanten hoor je over Substack. Wat is het, wat heb je eraan en hoe werkt het? Een praktische beginnersgids.

1. Wat is Substack precies?

Je kunt Substack zien als een moderne mengelmoes van een blog en een nieuwsbrief. Niet voor niets noemen sommige gebruikers het een ‘lovechild’ van die twee. Je kunt Substack gebruiken als, laten we vanaf nu zeggen, ‘maker’ – wanneer je zelf berichten de wereld in stuurt – of als ‘lezer’ – wanneer je de verhalen van anderen tot je neemt. Of als beide natuurlijk.

Behalve tekst kun je ook afbeeldingen, video’s en audio (zoals een podcast) aan een nieuwsbrief toevoegen – zonder dat je als gebruiker allerlei kennis nodig hebt van design of programmeren. Het idee is dat je zelf uitgever bent van je content en die direct naar je abonnees kunt sturen – of je nu essays schrijft of een podcast maakt, of af en toe gewoon iets leuks te melden hebt.

2. Wie (en wat) kom je er zoal tegen?

Op het platform kan iedereen een nieuwsbrief beginnen. Schrijvers, journalisten, content creators, maar ook ondernemers met een (web)shop bijvoorbeeld, of muzikanten of comedians die hun fans op de hoogte willen houden van optredens. Iedereen kan via een nieuwsbrief z’n ideeën of creaties delen.

Net als op andere online kanalen is er op Substack van alles te vinden: tips van boekhandelaren, inkijkjes in schetsboeken, verslagen van scheidingen, recepten. Voor elke niche is een Substack te bedenken.

3. Wat kun je er allemaal mee doen (oftewel: welke functionaliteiten zijn er)?

In het begin kan Substack een beetje als een puzzel voelen, omdat elke functionaliteit z’n eigen variaties kent. Het meest kenmerkende onderdeel van het platform zijn de Posts: de eerdergenoemde combinatie (a.k.a. liefdesbaby) van een blog en een nieuwsbrief. Je kunt ze op twee manieren lezen: via iemands profiel, als een soort blog dus, of door je te abonneren zodat je alle Posts direct in je mailbox ontvangt.

Relatief nieuw is het onderdeel Notes, een wat vluchtigere plek die iets wegheeft van een Facebook-feed of die van good old Twitter – kortom, social media-achtig. Op de homepage van de app kom je direct bij Notes terecht. Je kunt ervoor kiezen om enkel de Notes te zien van gebruikers die je volgt (Following) of een breder aanbod aan Notes van allerlei Substack-gebruikers, passend binnen je eigen interesses (For you).

Onder Chat kun je berichten sturen naar andere gebruikers, of lid worden van een groepschat die verbonden is aan een specifieke nieuwsbrief (zie ook stap 6).

Explore is de plek waar je voor jou nog onbekende makers en nieuwsbrieven kunt ontdekken, en waar je kunt filteren op thema’s als Art & Illustration, Technology en Philosophy.

4. Hoe begin je met Substack?

Nadat je een account hebt aangemaakt, kun je Posts opstellen en versturen naar je lezers, of je abonneren op de Posts van anderen. Voor dat laatste heb je niet perse een account nodig – dat kan gewoon door je in te schrijven voor hun nieuwsbrief via je e-mailadres. Maar om een Post of Note te kunnen liken of om erop te reageren, of een betalende abonnee te worden (zie stap 6), heb je wel een account nodig.

5. Hoe abonneer je je op iemands nieuwsbrief?

Ook hierin kent Substack een aantal variaties. De belangrijkste: je kunt kiezen voor Subscribe of voor Follow.

Stel, je ziet op Substack een artiest die mooie dingen maakt. Je abonneert je op zijn of haar Posts door te klikken op Subscribe. Daarbij kun je ervoor kiezen of je die Posts in je mailbox wilt ontvangen (als een nieuwsbrief) of alleen in je Subscription-laatje in de app (zie 9) – of allebei.

Of je kiest voor Follow: daarmee krijg je de Notes en nieuwe Posts van die persoon alleen te zien als je naar Substack gaat. De Follow-functionaliteit is een fijne optie wanneer je verschillende gebruikers wilt volgen zonder dat je inbox meteen volloopt met mails.

Soms hebben makers, zoals schrijvers of illustratoren, een soort ingebouwd linkje op hun eigen website staan. Je kunt je daar dan direct aanmelden voor hun nieuwsbrief die ze via Substack maken en versturen. De rest werkt hetzelfde.

6. Moet je betalen om Substack te gebruiken?

Nee en ja. Een account aanmaken is gratis en het overgrote deel van alle content is openbaar. Makers kunnen er echter voor kiezen om (een deel van) hun Posts achter een betaalmuur te plaatsen: de Paid Substription. Als abonnee betaal je dan een maandelijks bedrag om deze afgeschermde nieuwsbrieven te kunnen lezen, of om toegang te krijgen tot een bijbehorende groepschat. Daar kun je voor kiezen als je niets van iemands wilt missen of simpelweg om een maker financieel te steunen.

Het maandelijkse abonnementsgeld begint vanaf vijf euro; Substack houdt tien procent van die verdiensten. Voor makers kan zo’n betaalde nieuwsbrief een manier zijn om hun diensten te kunnen blijven aanbieden – ze stoppen er immers tijd in en soms is zo’n nieuwsbrief echt hun business.

7. Hoe begin je zelf een nieuwsbrief op Substack?

Maak een profiel aan, klik Create en kies voor Post. Vervolgens kun je gaan schrijven, afbeeldingen toevoegen en spelen met opmaak – de lay-out is redelijk basic en dus makkelijk in gebruik. Je kunt je nieuwsbrief direct versturen of inplannen op een later moment. Vervolgens kies je ervoor wie je nieuwsbrief mag zien (iedereen of enkel betalende abonnees), of lezers wel of geen comments kunnen plaatsen en kun je tags instellen, zodat ook nieuwe lezers jouw werk kunnen ontdekken.

Het mooie aan Substack is dat je een community kunt opbouwen van lezers die echt betrokken zijn met wat jij doet en maakt. Om aan abonnees te komen, kun je je nieuwsbrief delen in je Notes, via andere socialmediakanalen of via je eigen website.

Als je al een bestaande e-maillijst hebt (bijvoorbeeld via een eerdere nieuwsbrief) kun je deze importeren, of je kunt handmatig e-mailadressen toevoegen. De mailinglist is en blijft van jou.

En o ja: als maker kun je meerdere soorten nieuwsbrieven naast elkaar opzetten. Zo kan een journalist bijvoorbeeld een wekelijkse nieuwsbrief sturen met een kersverse column, en daarnaast een maandelijkse ‘achter-de-schermen-nieuwsbrief’ met updates over artikelen-in-wording. Op beide nieuwsbrieven kun je je dan apart abonneren. 

8. Wat kan ik allemaal met een profiel?

Een profiel biedt – behalve content lezen en maken – ook de mogelijkheid van een profielpagina. Daar kun je als maker een soort van mini-website van maken, met een zelfgekozen lay-out. Aan je profiel kun je een bio en eventuele links naar je (andere) socials toevoegen. Plus: je vindt er al je activiteiten, Posts, Likes en Reads (zie ook 9). Als maker kun je er je Posts, abonnees en statistieken inzien en beheren.

9. Welke functies zijn er nog meer?

Onder Subscriptions vind je alle Posts van iedereen waarop je geabonneerd bent, een soort postvakje in Substack zelf. Hier kun je dus alle nieuwsbrieven lezen zonder ze in je mailbox te moeten ontvangen. Je kunt er interessante Posts opslaan om later te lezen.

Via je profielpagina kom je bij Reads: deze lijst bestaat uit alle nieuwsbrieven waarop je geabonneerd bent. Je kunt je er hier ook gemakkelijk voor uitschrijven.

Activity zijn kleine updates over wie jou is gaan volgen, wie iets heeft geliked of ge-reshared, wie jou heeft genoemd in een Note, enzovoorts.

10. Is Substack een socialmedia-app?

Zowel op het platform zelf als daarbuiten klinkt regelmatig opgetogenheid over Substack als alternatief voor social media: eindelijk is er weer een vrijplaats voor makers. Eentje zonder advertenties, ruis en doorgedraaide algoritmes. Al heeft het ook veel raakvlakken met social media: je kunt makers volgen en reageren op hun posts. Substack heeft iets weg van een oldskool forum. Niettemin is het een social medium, want ook dit platform werkt als een digitale etalage: kijk wie ik ben en wat ik doe.

Toch ervaren veel makers en lezers het als een welkome uitwijkmogelijkheid voor bijvoorbeeld Instagram, omdat je als gebruiker veel meer zelf in de hand hebt over wat je wel en niet te zien krijgt.

Bottom line: het grootste verschil zit ‘m in het nieuwsbrief-element. Zoals Substacker Kayti Christian het op het platform The Good Trade omschrijft: een Substack-nieuwsbrief voelt een beetje als snail mail, want wat iemand schrijft, belandt in misschien wel het de meest persoonlijke online plek die er is: je inbox.

Tips van Substack

Wil je aan de slag (met maken of met lezen) en kom je er nog niet helemaal uit? Op Substack.com/resources vind je uitleg en tips over bijvoorbeeld het opstellen van je eerste nieuwsbrief, het bouwen van een community en een ‘Going paid guide’.

Meer lezen

• Een ode aan de nieuwsbrief (want het zijn soms net mini-magazines).
• Wat doen social media met het zelfvertrouwen van jonge vrouwen?
• Toe aan wat anders? Dit zijn 5 alternatieve social media.

Illustraties Maisy Summer