Nee, creativiteit gaat niet over ‘knutselen’, maar om anders denken

wat is creativiteit

Creatief zijn gaat niet om (goed) kunnen schilderen of beeldhouwen. Het is een manier van denken: vrij, onbekommerd en buiten de lijntjes. En die mindset kan je helpen op allerlei momenten in je leven. Als je bang bent bijvoorbeeld, of als het even niet lekker loopt op je werk.

Inmiddels jaren geleden hield trendvoorspeller Lidewij Edelkoort in het programma Zomergasten al een hartstochtelijk pleidooi voor meer creativiteit in de samenleving. Als we iedereen zouden kunnen bevliegen met wat creativiteit, zo zei ze, en als we het zouden onderwijzen op basisscholen, in bedrijven en misschien zelfs in het leger, dan zou je zien dat er veel angst in de samenleving verdwijnt.

Want: als je creatief bent, dan bezit je de vaardigheid om ergens uít te komen, zegt Edelkoort, en dat geeft een enorme boost aan je moraal. Bovendien stimuleert het je fantasie en dat heeft als voordeel dat je in de toekomst wellicht minder dingen en spullen nodig hebt. Want je fantasie en je verbeelding brengen je al zo veel.

Regels breken en lol hebben

Maar wat is creativiteit nou precies? Welke definities zijn daarvoor te vinden? Het woordenboek rept van ‘scheppingsvermogen’, Steve Jobs omschreef het als ‘het vinden van nieuwe verbindingen tussen oude ideeën’, de Amerikaanse journalist Jonah Lehrer die een boek schreef over creativiteit, definieert het als ‘een nieuw idee dat een tweede leven, een toepassing in de wereld krijgt’ en mensenrechtenactiviste Mary Lou Cook zegt: ‘Creativiteit is uitvinden, experimenteren, risico’s nemen, regels breken, fouten maken en lol hebben.’

Denk bij creativiteit overigens niet alleen aan tekenen, schilderen, schrijven of muziek maken – creativiteit gaat verder. Want het heeft ook te maken met een lenige geest: het vermogen om dingen van diverse kanten te bekijken en nieuwe oplossingen te zoeken. ‘Daarvoor probeer je nieuwe dingen uit en sta je open voor andere mogelijkheden. Het is in feite een manier van leven: vrij, onbekommerd, speels en buiten de lijntjes’, schrijven Rineke Rust, Sigrid van Iersel en Marenthe de Bruijne in hun aanstekelijke boek Lenig denken. Technieken voor creatieve denkkracht.

Ik ben creatief, dus ik vind oplossingen

Goed nieuws om in je oren te knopen: creativiteit is niet alleen weggelegd voor kunstenaars of andere artistieke types. Geloof het of niet, iedereen heeft creatieve capaciteiten. Alleen: velen van ons denken van niet. Noem het maar een rottige erfenis uit je puberteit, want vanaf dat moment voldoet wat je maakt (tekeningen, verhalen, schilderijen et cetera) niet langer aan je verwachtingen en dus gaan ze hupsakee, de prullenbak in.

Beeldend kunstenaar Helga Kos van Atelier De Kraamkamer herkent dat wel bij haar teken- en schilderlessen. “De meeste cursisten denken te vaak: ik kan het niet. En dat is helemaal niet waar. Ik zie mensen de prachtigste dingen maken, en toch hun werk neersabelen omdat ze niet kijken naar wat er ís, maar kijken naar wat ze zouden wíllen dat er is.” Lukt het om daaruit te komen, dan voelen cursisten zich daarna vaak geweldig. “Dan maken ze dingen waar ze zelf verbaasd over zijn. Dat is heel goed voor je zelfvertrouwen, omdat je je eigen potentieel gebruikt. Bovendien zie je bij jezelf hoe je dingen aanpakt, hoe je problemen oplost. Je staat meer in contact met jezelf en dat is voedzaam.”

En als je die creativiteit een paar keer ervaart bij bijvoorbeeld een tekenles, dan zet je die ook in op andere gebieden. Loopt het niet lekker op je werk? Dan durf je eerder je eigen oplossingen in te zetten. Helga: “Mensen zijn bang voor van alles. Maar creativiteit kan je helpen om meer op jezelf te vertrouwen. Je kunt die angst loslaten, want je weet: ik ben creatief, ik vind oplossingen. Je kunt iets tegenover die angst stellen.”

Mini-cursus creativeit: 10 tips

Tien tips uit het boek Lenig denken. Technieken voor creatieve denkkracht die je kunnen helpen om creatiever te denken en te doen.

1. Humor

Beproefd middel om in een creatieve bui te komen: humor leidt tot een combinatie van alertheid en ontspanning en dat is een goede voedingsbodem voor creativiteit. Kijk dus eerst vijf minuten bloopers op Youtube voor je aan de slag gaat.

2. Muziek

Onderzoek wijst uit dat vooral harmonieuze barokmuziek (Bach, Vivaldi) geschikt is om je in een ontspannen en tegelijkertijd alerte toestand te brengen (ook wel ‘alfa-staat’ genoemd) en juist dan sta je meer open voor ingevingen.

3. Mensen kijken

Ga op een terras zitten en kijk naar voorbijgangers. Geef ze een naam en een beroep of een vreemde aandoening. combineer verschillende indrukken en fantaseer er een verhaal omheen.

4. Notitieboekje

Koop of maak vandaag nog een notitieboekje. Schrijf, teken en plak alles wat je interessant vindt. Blader regelmatig door het boekje: zo rijgen verschillende notities zich aaneen en brengen ze je op een nieuw spoor.

5. Zet je beide hersenhelften aan het werk

Prikkel je rechterhersenhelft – je creatieve, intuïtieve, gevoelsmatige kant – wat meer: maak bijvoorbeeld een tekening met een blinddoek om of ga douchen in het donker.

6. Bekijk het van de andere kant

Neem je favoriete tv-programma en noem vijf nadelen van dit programma, of doe het omgekeerde. Levert deze andere beoordeling je iets nieuws op? Ben je van mening veranderd?

7. Straatjutten

Fotografeer alles op straat wat je interessant vindt, denk er verder niet over na. Maak thuis een selectie van de interessantste vondsten en bedenk waardoor je het gevoel kreeg dat het interessant was. zag je bijvoorbeeld iets wat helemaal niet paste in de rest van de omgeving?

8. Ontwikkel meer lef

Wie nieuwsgierig is, zal zich nooit vervelen: luister iedere dag naar een ander radiostation, doe iets waar je bang voor bent, kies een straat die met een a begint en een straat die met een z begint en fiets de route van a naar z.

9. Omarm het toeval

Veel nieuwe ideeën ontstaan door het samenkomen van verschillende dingen die ineens tot een klik in je hoofd leiden. Lees bijvoorbeeld eens bewust twee boeken tegelijk. Het levert je wellicht gedachten op over een verband tussen beide boeken.

10. Durf fouten te maken

Een chinees gezegde: ‘zij die iets doen en falen, zijn oneindig veel beter dan zij die niets doen en slagen.’

Online training Paper Love

Bij Flow weten we al lang dat iets met je handen maken een fijne manier is om te vertragen of je creativiteit te bevorderen. Het zorgt ervoor dat je even uit dat drukke denkhoofd stapt doordat je gefocust bent op één ding. Maar hoe begin je? De online training Paper Love gaat je helpen. Flow-crafters Erika Harberts (Mikodesign) en Lisa Manuels (Elle Aime) bedachten samen acht projecten om met het papier uit het Flow Book for Paper Lovers aan de slag te gaan, zoals een minischrift en een opbergmapje. In acht video’s krijg je stap voor stap uitgelegd hoe je deze paper goodies maakt. Hier lees je er meer over.

Meer lezen

Tekst Caroline Buijs  Fotografie Danique van Kesteren

Promotional image Promotional image

School of Flow

Paper Love

In deze online training vieren we onze liefde voor papier. Samen met Flow-crafters ga je aan de slag met 8 craftprojecten.

BEKIJK DEZE TRAINING