Welkom in de volkskeuken: nieuwe mensen leren kennen door samen te eten (en af te wassen)
De voordelen van samen koken en eten? Het is niet alleen goedkoop, in de volkskeuken kun je na de afwas vaak ook blijven hangen om te discussiëren of te dansen. Journalist Beanca de Goede kookt een keer mee.
Het is vier uur ’s middags als ik binnenwandel bij De Helena in Den Haag. In dit voormalige schoolgebouw kun je elke woensdag terecht voor het aanschuifdiner van de Volkskeuken en ik heb afgesproken om mee te helpen koken.
Initiatiefnemer Liselotte Bredius loopt nog als enige in de keuken heen en weer: de deuren gaan officieel pas om half zes open. Niet veel later arriveert Viktor. Hij heeft het menu van deze avond bedacht: romige aardappel-wortelpuree, pittige champignons uit de oven en een frisse salade met huisgemaakte kimchi.
Bij de Volkskeuken wordt lokaal, biologisch, vegetarisch en vaak ook veganistisch gekookt, vertelt hij. Zonder dat daar veel nadruk op ligt. “We doen het gewoon. Zo kan iedereen ontdekken hoe gezond, lekker en leuk dat is.”
Diverse keukens
In steeds meer steden – van Alkmaar tot Maastricht – vind je volkskeukens waar mensen samen koken en eten. De maaltijden zijn er goedkoop: soms eet je voor niets, soms tegen kostprijs of een symbolisch bedrag.
De volkskeukens zorgen voor verbinding in de buurt. Ze gaan eenzaamheid tegen, zijn broedplaatsen voor nieuwe, duurzame initiatieven en runnen soms daarnaast een filmhuis of poppodium.
Sommige zijn politiek getint, andere vooral bedoeld voor de gezelligheid en bij een aantal kun je na de gezamenlijke afwas blijven hangen en wordt er naar muziek geluisterd, gediscussieerd of gedanst. Ze zitten in oude kraakpanden, leegstaande loodsen, buurthuizen en gymzalen.
Kleine prijs
Er zijn keukens die zich richten op de Extinction Rebellion-community, maar ook initiatieven zoals Taste Before You Waste, die voedselverspilling willen tegengaan, en Van Tuin Tot Bord-restaurants, waar gekookt wordt met de opbrengst van buurtmoestuinen.
Hoe verschillend ze ook zijn, in al die keukens draait het om betaalbaar, gezond, lokaal eten zonder opsmuk, gekookt door vrijwilligers en geserveerd op een plek waar iedereen welkom is. “We houden de prijzen bewust laag,” vertelt Liselotte Bredius. “Je geeft wat je kunt missen. Als je extra wilt betalen, is dat welkom.”
Behoefte aan verbinding
Bredius heeft het idee dat het verlangen naar verbinding steeds meer aan de oppervlakte komt. “Misschien dat mensen de druk voelen: je kunt in deze gepolariseerde wereld op verschillen stuiten óf het wordt heel gezellig. Vooralsnog ben ik van mening dat dat laatste gaat gebeuren,” lacht ze.
Tijdens het eten in De Helena schuift communitymanager Marieke Schiphorst aan. Ze vertelt hoe ze een jaar terug per toeval op de Volkskeuken stuitte. Ze kwam voor een presentatie elders in het gebouw, stak haar hoofd om de hoek en werd spontaan uitgenodigd om mee te eten.
“Ik was onder de indruk van de sfeer en de gesprekken die ik die avond had en dacht meteen: hier wil ik bij horen.” Inmiddels kent Schiphorst bijna alle vrijwilligers op de verschillende locaties in Den Haag waar de Volkskeuken actief is en zet ze zich samen met hen in om een nog grotere gemeenschap op te bouwen. De Volkskeuken wil groeien.
Zelf mee eten of koken?
Niet alleen in Nederland, ook in België en Duitsland zijn de afgelopen jaren netwerken ontstaan van ‘community kitchens’ die onder een scala aan namen actief zijn. In Antwerpen zijn er meer dan 40, in Berlijn meer dan 80 en in Nederland wordt het aantal geschat op 50, waarvan de meeste in grote steden zitten. Bijna alle volkskeukens zijn vegetarisch of veganistisch. We hebben er een paar op een rij gezet.
In Amsterdam kun je terecht bij onder anderen: De Sering, MKZ Eetcafé en Volkskeuken Vegazulu.
- In Alkmaar bij de Gaarkeuken.
- In Den Haag op 4 locaties van de Volkskeuken.
- In Rotterdam bij 2 locaties van de Gaarkeuken en Buurtbuik.
- In Arnhem bij Eten wat de Pot Schaft in De Stadskeuken.
- In Nijmegen bij 3 locaties van Van Tuin Tot Bord.
- in Maastricht bij Volkskeuken Kometen.
Taste Before Your Waste vind je in Amsterdam, Utrecht en Bussum.
Kijk vooral ook op social media, want veel kleinschalige initiatieven houden geen website bij.
Meer lezen
- Marleen vond haar liefde voor koken terug en maakt nu maaltijden voor de hele Randstad.
- Een project voor meer verbinding en minder eenzaamheid.
- Nieuwe mensen leren kennen? Dit is zó veel minder eng dan je denkt – Merche’s eetclub brengt onbekenden samen.
Illustratie Yelena Bryksenkova
