5 boekentips van journalist en presentator Suse van Kleef: ‘Lezen vergoot je empathie’
Journalist en voetbalcommentator Suse van Kleef (1986) is opgevoed tot lezer. Toen ze klein was, werd wekelijks de voorraad kinderboeken aangevuld. Welke boeken zijn Van Kleef altijd bijgebleven?
“Mijn moeder was kunst- en kinderboekenrecensent bij Het Parool. Zodoende kwam er wekelijks een doos met nieuwe kinderboeken bij ons binnen. We hadden een kamer die we ‘de bibliotheek’ noemden waar alle muren tot aan het plafond toe vol kinderboeken stonden,” vertelt Suse van Kleef. “Mijn broer, zus en ik werden zo fanatieke lezers en zijn dat nog steeds.”
Toen Suse dertien was, overleed haar moeder. “Een paar jaar later hebben we al die kinderboeken aan mijn oude basisschool gegeven. Dat is nu de Catherine van Houts-bibliotheek. Ik vind het een mooi idee dat mijn moeders verzameling hopelijk nog steeds kinderen enthousiast maakt voor lezen.”
Want ja, lezen is belangrijk, denkt ze. “Als je veel leest, kun je je beter in anderen verplaatsen. Je empathisch vermogen groeit doordat je kennis maakt met andere culturen en denkwijzen. Lezen verbreedt zo je perspectief op de wereld. En dat is altijd wenselijk.” Dit zijn de vijf boeken die Suse van Kleef altijd zijn bijgebleven.
The world according to Garp – John Irving
“Dit was een van de lievelingsboeken van mijn moeder. Nadat ze het had gelezen, sprak ze met Henk Spaan, een collega van de krant, af dat ze nooit aan kinderen zouden beginnen. ‘Al die vrees, al dat getob, overal schuilt de doodsbedreiging,’ schreef ze in een briefje aan hem.
Toen mijn moeder John Irving later interviewde voor de krant vertelde ze dat aan hem, en dat ze toch was gezwicht en wel kinderen had gekregen. ‘En hoe vind je het?’ vroeg hij toen. ‘Mijn kinderen zijn inmiddels volwassen en ik ben nog steeds iedere dag bang.’
Garp is een boek met veel lagen. Het gaat dus over die allesoverheersende angst dat er iets gebeurt met je kinderen, maar óók over feminisme, toxic masculinity, seksuele identiteit. En dat in een roman uit 1978! Je kunt het dus ook in deze tijd heel goed lezen en er van alles uithalen. Voor mij is dit een Amerikaanse klassieker.”
De Napolitaanse romans – Elena Ferrante
“Ik hou erg van romans die verschillende generaties omspannen. En zeker als het verhaal zich afspeelt op een plek die ik interessant vind. Dat is bij deze vierdelige serie van Elena Ferrante zeker het geval: Napels is eigenlijk de derde hoofdpersoon van de boeken, naast de twee vriendinnen Lina en Elena.
Die meisjes uit een volksbuurt raken op hun zesde bevriend en doorlopen daarna alle volgende levensfases samen. Er is liefde, maar ook concurrentie en jaloezie. Toch: wat er ook gebeurt, ze vinden elkaar altijd weer terug. Vriendschap is niet zwart-wit.
Ferrante beschrijft goed dat je van iemand kunt houden en het tegelijkertijd bijvoorbeeld helemaal niet eens kunt zijn met sommige van haar levenskeuzes. Ik wilde meteen naar Napels nadat ik deze boeken had gelezen. Dat heb ik ook gedaan. Napels is een geweldige stad: prachtig, rauw en keihard. Natuurlijk ben ik toen ik daar was ook even in de buurt gaan kijken waar de serie zich afspeelt.”
Girl, woman, other – Bernardine Evaristo
“Deze roman is geweldig. Om te beginnen is de vorm al bijzonder: twaalf hoofdstukken over twaalf verschillende personages, over het algemeen zwarte vrouwen, die allemaal op een of andere manier met elkaar verbonden zijn.
De stijl – zonder leestekens – vond ik eerst razend irritant
Maar vooral de stijl waarin het boek is geschreven vond ik ongewoon: haast zonder leestekens. In het begin vond ik dat razend irritant, ik moest me ertoe zetten om door te lezen. Ik heb de neiging om romans te scannen als artikelen voor werk, op zoek naar de belangrijke informatie, en dat kon bij Girl, woman, other niet.
Maar op een gegeven moment merkte ik dat ik in het ritme van de taal raakte. Knap dat een schrijver dat kan forceren: dat de lezer niet meer merkt dat er geen leestekens zijn, omdat je helemaal in de hoofden van de personages zit. Dit is een van de beste boeken die ik ooit heb gelezen.”
Lolita – Vladimir Nabokov
“Een paar jaar geleden kreeg ik deze roman cadeau van een goede vriendin. Ze voegde er een brief bij waarin ze vertelde waarom zij er zo van houdt en graag wilde dat ik hem ook zou lezen. Lolita gaat over een oude man die een kind misbruikt.
Dankzij haar brief wist ik dat ik de eerste twee hoofdstukken goed moest lezen, want daarin wordt uitgelegd wat er gaat komen: de memoires van een pedoseksueel, bewerkt door een redacteur. Vergeet je dat, dan kun je misschien in het verhaal van de verteller meegaan: dat het af en toe ook best gezellig was. Terwijl zoiets met een kind van twaalf natuurlijk nooit gezellig kan zijn.
In de verfilmingen van Lolita wordt dat onbetrouwbare perspectief steevast genegeerd en wordt het kind als verleidster neergezet. Wat zegt het over ons dat dit boek zo vaak verkeerd begrepen wordt? Daarover ging ook de recente voorstelling F*ck Lolita van het Zuidelijk Toneel. In dat stuk pakt Lolita het narratief op een indrukwekkende manier terug.”
Hungry – Grace Dent
“Tot slot iets luchtigers. Grace Dent is restaurantrecensent van The Guardian. Ik verheug me iedere week op haar stukken die extreem geestig, eerlijk en soms genadeloos zijn. Dent komt uit een arbeidersstadje in Noord-Engeland, waar ze als kind vooral ‘beige food’ te eten kreeg: vissticks, ovenfrites en dat soort dingen.
Ze hongerde naar een ander leven. Haar memoires gaan over hoe eten tot verbinding kan leiden met familie met wie je misschien verder niet meer zo veel deelt. Want al ging Dent inderdaad een kant op, toch blijft ze ook door eten altijd verbonden met waar ze vandaan komt.
Op de achterflap van mijn exemplaar staat: ‘Hungry shows us what we always know to be true: food, friends and family are indispensable ingredients of a life well lived.’ Dat is ook helemaal op mijn leven van toepassing.”
Meer lezen
- Op zoek naar leestips? Deze boeken zijn journalist Yuki Kho altijd bijgebleven.
- 5x boekentips voor op je leeslijstje (met tips van David Nicholls).
- Boekentips van Elif Shafak: ‘Lezen brengt me overal ter wereld’.
Fotografie Danique van Kesteren
