Van handgemaakt kant tot kruudmoes: deze 7 tradities en activiteiten worden erfgoed

Gebruiken, ambachten en gerechten: steeds meer tradities vinden hun plek op de lijst van erfgoed. Zeven nieuwe erfgoedvormen die je zelf kunt beleven.  

Bij erfgoed denken we al snel aan oude gebouwen, musea en dingen waar je vooral niet aan mag komen. Maar een groot deel van wat we willen bewaren, kunnen we juist alleen levend houden door het te dóén. Denk aan het bakken van eeuwenoude recepten of de kaartspelletjes die alleen je opa nog kan uitleggen.  

Van generatie op generatie 

Nederland heeft veel van die tradities en gebruiken die van generatie op generatie worden doorgegeven. Ze worden bijgehouden in de Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland. Hierin staan bijvoorbeeld het handschrift, de Twentse krentewegge en schaatsen op natuurijs.  

De inventaris was een tijd gesloten voor nieuwe aanvragen. Nu dat weer kan, is de lijst met erfgoedvormen die een officiële plek willen in één keer enorm gegroeid. Zo is er een Indonesische fruitsalade aan toegevoegd, maar ook lepelsnijden.  

Waarom we vasthouden aan tradities 

Het doel van deze inventaris is zichtbaarheid: “Je vergroot het bewustzijn dat iets moet worden doorgegeven en dat dat actie vereist. Het is een signaal: kijk, dit vinden mensen belangrijk”, zegt directeur Saskia van Oostveen van Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland tegen NRC. 

Dat het goed is om tradities te koesteren, blijkt uit onderzoek van de Amerikaanse hoogleraar psychologie Barbara Fiese. Ze brengen ons comfort en veiligheid, benadrukken saamhorigheid, brengen waarden over die we belangrijk vinden, en vormen onze identiteit.  

Erfgoed om zelf te beleven 

Het leukste is: veel van deze erfgoedvormen kun je gewoon zelf ervaren. Probeer een nieuw (of eigenlijk oud) recept uit, bezoek een historische plek, of leer jezelf een techniek aan. Deze tradities en activiteiten kun je zelf beleven:  

1. Klos- en naaldkant

Twee oude technieken om fijn kant te maken. Vroeger werd het vooral gebruikt om kleding te versieren. 

Bij kloskant werk je met meerdere klosjes garen die je kruist en draait volgens een patroon. Naaldkant is wat simpeler en gebruiksvriendelijker. Hierbij bouw je met naald en draad steek voor steek een motief op. Dit lijkt een beetje op borduren. En het fijne aan deze vorm: je kunt het overal mee naartoe kunt nemen. Net zoals brei- of haakwerk.  

In onderstaande video zie je hoe je zelf naaldkant kunt maken.

2. Traditionele gerechten 

Onder erfgoed vallen ook bepaalde gerechten. Bijvoorbeeld Keshi Yena: een ovenschotel uit het Caribisch gebied met kaas, kip en kruiden. Of Rujak: een frisse Indonesische fruitsalade met pittige saus. Ook Kruudmoes staat op de lijst. Dat is een stevige pap uit Twente met karnemelk, meel en kruiden. 

3. Appels en peren plukken op landgoed De Olmenhorst 

Mandje mee en plukken maar. In de nazomer en de herfst opent landgoed De Olmenhorst in Lisserbroek z’n hekken. Je wandelt met je mandje door de boomgaard en kiest zelf welke appels en peren je wilt plukken. Je kunt er ook voor kiezen om een appelboom te adopteren. In september pluk je dan je eigen oogst uit jouw boom. 

Waarom precies hun zelfpluk appels en peren erfgoed worden? Omdat het familiebedrijf al sinds 1854 bestaat. Al die tijd is het actief gebleven.

4. Lepelsnijden

Dit klinkt misschien een beetje oubollig, maar lepelsnijden kan leuk en rustgevend zijn. Met een stuk hout, een bijltje en een mes snijd je stap voor stap je eigen lepel. Workshops worden het hele jaar door gegeven, maar je kunt het ook zelf thuis doen. 

In onderstaande video zie je hoe iemand zichzelf de techniek aanleert.

5. Kastelentocht in Doorn 

In en rond Doorn liggen kastelen, landgoederen en bossen. Een perfecte omgeving om langs te wandelen of fietsen. Bij de kastelentocht volg je een route langs historische plekken. Vaak kun je ook even kijken in de kastelen en de tuinen, en een kop koffie drinken.  

6. Wadlopen

Tijdens wadlopen loop je over de bodem van de zee. Onderweg zie je vogels, schelpen en misschien ook wel schelpdieren. Je gaat mee met een gids die de veilige route kiest. Het wad kan namelijk elk uur veranderen. En ook de wind, het zicht en de bodem kunnen meewerken of tegenwerken.  

Ben je van plan binnenkort te gaan wadlopen? Meestal kan dat van het voorjaar tot het najaar. En wees voorbereid: je wordt hoe dan ook vies. Dat hoort erbij. 

7. Buitentheater 

Bezoek je graag toneel-, muziek of cabaretvoorstellingen? Verruil de muren en gordijnen dan eens voor de openlucht. Het idee: je neemt een kussen en een deken mee, gaat zitten op het gras of op de tribune en je kijkt vanaf daar naar de voorstelling. En als je geluk hebt, is er ook nog een mooie zonsondergang. 

Meer lezen

• Táncház, een Hongaarse danstraditie voor meer dorpsgevoel in de stad
• Wat Jantine leerde tijdens deze bijzondere pelgrimstocht in Japan
• Met Diaspora Wellhouse vergroot Irene meer bewustzijn voor het erfgoed van haar voorouders

Fotografie LSE Library/Unsplash Sander Hallaste/Unsplash Landgoed De Olmenhorst