Ze kon er de klok op gelijk zetten: zodra de blaadjes vielen, stortte ook het zonnige humeur van journalist Saskia Decorte in. Maar dit jaar weet ze hoe ze in de juiste winter-mindset komt. Met dank aan de winterdip tips van de Noren.

Al voor het derde jaar op rij keldert mijn gemoed in de winter. En dus zie ik er in het najaar, als de dagen korter worden, alweer tegenop: hoe ga ik die ellendige winterperiode deze keer weer doorkomen?

Ik lees over een onderzoek van de Amerikaanse psycholoog Kari Leibowitz, waaruit blijkt dat juist onze mindset, dus hoe we over de winter denken, grote invloed heeft op hoe we ons voelen in dat seizoen.

Kari Leibowitz woont in Amsterdam en schreef een boek: Over winteren – Overwin je winterdip en leer de koude en donkere dagen te omarmen. Ik mail haar met de vraag of ze me kan helpen bij het kweken van een positievere winter-­mindset, waardoor de winterdip me in de toekomst hopelijk bespaard blijft. Ze geeft vier winterdip tips.

Winterdip tips

1. Seizoenskalender

Verdeel de winter in een aantal delen – bijvoorbeeld drie, maar meer mag ook. Wat zijn voor jou de tekenen van elk deel van de winter? Bijvoorbeeld: de intocht van Sinterklaas, kerstcadeautjes kopen, oud en nieuw, de eerste sneeuwklokjes of wintersport. Onderaan de tekst staat een voorbeeld van zo’n seizoenskalender.

2. Vind je winterglimmers

Oftewel: fijne dingen die uniek zijn voor de winter. Maak een lijst van vijf of meer specifieke dingen waar jij je op verheugt in de winter, groot of klein. Dat kan een geschreven lijstje zijn, een vision board of een verzameling plaatjes op Pinterest. Denk aan de knisperende ochtendlucht als het gevroren heeft, voor de open haard zitten of schaatsen.

3. Vermijd winterbashen

Hoe jij en de mensen om je heen over de winter praten, beïnvloedt voor een groot deel hoe je erover denkt. Als je steeds klaagt over ‘het vieze weer’, is dat ook waar je aandacht naartoe gaat. Het kan helpen om ook regelmatig iets positiefs over de winter te zeggen.

Commentaar geven op de gezelligheid binnenshuis mag ook. “Ha, lekker warm hier”, klinkt bij binnenkomst al een stuk beter dan “Getver, wat een rotweer buiten.”

4. Ga naar buiten

Op koude, natte, winderige dagen is het verleidelijk om binnen te blijven – terwijl je ergens wel weet dat je je uiteindelijk beter voelt als je naar buiten gaat. Maak het zo aantrekkelijk mogelijk voor jezelf: trek die enorme dekbedjas aan, ga samen met een vriend(in), neem een thermosfles warme thee mee en kies een buitenactiviteit die je leuk vindt.

Seizoenskalender

November: wintertijd

Terwijl ik mopperend mijn druipende regenjas uittrek, wijst psycholoog Kari Leibowitz naar buiten: “Kijk, een regenboog! Er zijn zo veel regenbogen in deze tijd van het jaar, zo mooi.”

Jaja. Ik ben nog een beetje sceptisch: kan ik puur door mijn gedachten over de winter te veranderen echt een stevige winterdip verminderen of voorkomen? “Ja,” zegt Kari. “Je beeld van de winter kan een selffulfilling prophecy worden. Zie je het vooral als ellendig, dan wordt het dat waarschijnlijk ook.”

December: hygge

De dagen worden kouder en donkerder. “Steek kaarsen aan en zet thee,” adviseert Leibowitz. “Dat klinkt misschien suf: steek een paar kaarsjes aan en je depressie is voorbij. Zo makkelijk is het ook niet, maar het gaat erom dat je jezelf op die manier kunt trainen om te zien wat er goed is aan de winter en daar je aandacht op richt.”

Ondanks de winterse kou en donkerte behoort Denemarken tot een van de gelukkigste landen ter wereld, en volgens Wiking heeft dat alles te maken met hygge – wat in het Nederlands zoiets betekent als ‘gezelligheid’.

Deze weken focus ik op het intens behaaglijke gevoel als ik mijn warme huis binnenstap

Het is het gevoel dat je krijgt als je met gebreide sokken aan onder een dekentje op de bank ligt, bij kaarslicht of voor het haardvuur, terwijl het buiten donker, koud en stormachtig weer is.

Ik maak er een sport van: deze weken focus ik niet op ‘dat ellendige rotweer’, maar juist op het intens behaaglijke gevoel dat me overvalt als ik vanuit de kou mijn warme huis binnenstap.

Januari: acceptatie

Een vriendin appt een cartoon van iemand die zich, overweldigd door de eisen van het dagelijks leven, in een harige beren-onesie hijst en naar het bos loopt om daar in een hol een winterslaap te houden. Precies zo voel ik me.

Er is helemaal niets mis met je, stelt Kari Leibowitz me gerust: “Het is normaal om in de winter je gedrag te veranderen, net als dieren doen. In de winter krijgen we zo’n zes uur minder daglicht dan in de zomer, het is logisch dat dat ons beïnvloedt.

Mensen in noordelijke landen beschouwen de winter als een periode van rust en bezinning

Onderzoek wijst uit dat we in de winter meer slaap nodig hebben en wat meer naar binnen keren. Maar omdat de norm in onze maatschappij is om altijd door te gaan, zijn we al snel geneigd om dat gedrag te interpreteren als ‘lui’ of zelfs ‘depressief’. In noordelijke landen is er meer acceptatie en kijken mensen zelfs uit naar de winter als een periode van rust en bezinning.”

Februari: zelfcompassie

Ik hang nog steeds in een onesie op de bank – met thee en kaarsen, dat wel – en kan inmiddels aardig accepteren dat de winterse versie van mezelf minder energiek is dan de zomerse.

Maar: ik doe ook niets waar ik echt blij van word. “Wat meer rust nemen is in deze periode weliswaar heel natuurlijk, het kan daarnaast prettig zijn om uit te zoeken wat je verder nodig hebt om mentaal gezond te blijven,” zegt Leibowitz.

Maak je eigen menu van dingen waar je plezier uithaalt

“Dit is een goed moment om ‘wijze zelfcompassie’ toe te passen door je eigen patronen te herkennen. Onderzoek wat je een goed gevoel geeft, al heb je er in eerste instantie geen zin in.

Push jezelf bijvoorbeeld op een zachte manier om naar buiten te gaan. Uiteindelijk krijg je zo een persoonlijk ‘menu’ van activiteiten die goed zijn voor je mentale gezondheid, waar je niet alleen op kunt terugvallen in de winter, maar ook in andere moeilijke tijden.”

Maart: lente-winter

De afgelopen jaren maakte ik de denkfout dat in maart de lente begint. Spoiler: dat is niet het geval. “Maar je ziet al wel de eerste tekenen van de lente: de dagen worden langer, de eerste bloemen komen op, de zon wint aan kracht… Het is geen winter meer, maar ook niet echt lente,” aldus Leibowitz.

‘Het de kunst om dat staartje goed door te komen’

“De oorspronkelijke bewoners van Noord-Scandinavië, de Sami, delen de winter op in drie stukken: ‘herfst-winter’, ‘winter-winter’ en ‘lente-­winter’. Nu is het de kunst om dat staartje goed door te komen.”

Op een koude, heldere ochtend in maart wandel ik naar mijn werk door de verse, knisperende sneeuw – waarin ik hier en daar een sneeuwklokje ontdek – en voel me dankzij de winterdip tips zowaar goed. 

Meer lezen

• 5 manieren om die winterdip te voorkomen (in plaats van genezen).
• Somber door slecht weer? 5x dit helpt als het buiten grauw en guur is, volgens psychologen.
• Weinig energie in de winter? Doodnormaal, zeggen experts (en dit helpt je er weer bovenop).

Illustratie Summer Zhang