Duurzaam en kleurrijk: zo maak je zelf een riso print

De riso print: kleurrijke en levendige illustraties gemaakt met een speciale ‘risograph’ machine. Zelf eens proberen? Zo doe je dat (ook vanuit huis).

Riso printing (of risograph printing) is een druktechniek die oorspronkelijk uit Japan komt. Het is een combinatie van fotokopiëren en zeefdrukken, maar het proces is wel een stuk sneller en goedkoper dan zeefdrukken. Hierdoor is het ook een ideale techniek om posters, folders of ansichtkaarten in kleine oplages te drukken.

Nog een voordeel: riso printing is een duurzaam proces, omdat er nauwelijks warmte vrijkomt en er weinig energie bij wordt gebruikt. Bovendien is de inkt gemaakt van sojabonen.

Het proces van een riso print

De risograph machine is een soort stencil-duplicator. Hij print één kleur per keer, in heldere, felle en semi-transparante kleuren, gebaseerd op een sjabloon dat met de computer gemaakt is.

Wil je meerdere kleuren, dan moet je het papier dus meerdere keren door de machine laten gaan. Omdat de tinten licht transparant zijn, ontstaat op plekken waar de kleuren overlappen een nieuwe kleur.

De kunst is om hiermee te spelen en op die manier beelden te creëren. Het leuke is dat het resultaat zo nooit helemaal hetzelfde is: de imperfecties maken riso printing tot wat het is.

DIY riso print

Maar ook vanuit huis kun je zo’n kleurrijke riso print maken, van een zelfgemaakte illustratie. Zo doe je dat in zeven stappen:

1. Begin met het maken van een illustratie. Je hoeft niet na te denken over welke kleuren geschikt zijn voor een print, dit kun je later aanpassen.
2. Je bestand voorbereiden. Een digitale illustratie kun je het best opslaan als PDF of JPG bestand. Heb je analoog gewerkt? Dan kun je je illustratie inscannen als JPG. Het PDF of JPG bestand kan nu worden geopend in Photoshop.
3. Zet het bestand om naar CMYK. Dit staat voor Cyaan, Magenta, Yellow en Key (zwart). Dat stel je als volgt in Photoshop in: afbeelding > modus > CMYK kleur.
4. Kanalen splitsen. Ga hierna naar ‘kanalen’ (meestal rechtsonder op je scherm). Klik op de drie streepjes rechtsboven in het venster en kies ‘kanalen splitsen’. In Photoshop worden nu vier losse bestanden gemaakt, voor iedere kleur één (de delen van je illustratie die geel zijn staan dus in een ander bestand dan de delen die cyaan zijn). Het liefst hou je het bij een riso print tot maximaal drie kleuren in verband met vlekken en droogtijd.
5. Check de lagen. Dit doe je door je originele illustratie naast de lagen te houden. Het kan kloppen dat er in de ene laag meer te zien is in de ander, dat ligt aan hoeveel je een kleur hebt gebruikt.
6. Bestanden opslaan. Klopt alles? Dan kun je alle lagen los opslaan als PDF. Het is handig om duidelijke namen te gebruiken voor je bestanden, zoals ‘riso poster gele laag’.
7. Klaar om te printen. Er zijn een heleboel werkplaatsen en copy shops die een riso printer hebben staan en waar je mag printen. Bijvoorbeeld in het Grafisch Atelier Haarlem, het Grafisch Atelier in Den Bosch, de Grafische Werkplaats in Den Haag of Kapitaal in Utrecht.

Of, als je op zoek bent naar een wat simpelere manier: op de website Instant Risograph kun je een afbeelding uploaden, inktkleuren uitkiezen en de afbeelding opslaan. Je kunt deze eventueel ook op een gewone printer uitprinten (of digitaal bewaren).

Meer lezen

• Goed nieuws: juist in deze tijd is de behoefte aan papier groot (+ dit zijn fijne papierwinkels).
• Samen creatief bezig zijn – 5 redenen waarom social crafting nu in opkomt is.
• Zo maak je een monoprint van bladeren.

Fotografie @laurenmorsley en @deannahalsall