Wat vind ík fijn in bed? Hoe seksuele normen je in de weg kunnen zitten

Hoe vrij ben je eigenlijk in bed? Ideeën over wat seks is en hoe het hoort, kun je ervan weerhouden te ontdekken wat je zelf fijn vindt.

Met wie we het bed induiken en wat we daar uitspoken, bepalen we helemaal zelf. Sinds de jaren vijftig hebben we veel aan seksuele vrijheid gewonnen. In de meeste kringen wordt homo- en biseksualiteit geaccepteerd en wie wil swingen, tinderen en grindren gaat lekker zijn gang.

Maar in hoe we over seks praten en welke verwachtingen we erbij hebben, klinken nog allerlei vaststaande normen door. Neem bijvoorbeeld het zogenaamde gemiddelde van twee keer per week seks hebben met je partner, dat als een soort graadmeter voor relaties geldt. Vrij je (veel) minder, dan is er vast iets mis.

Nog veel te winnen

Volgens Ype de Boer, filosoof en auteur van het boek Het erotisch experiment, valt er op het gebied van seksuele vrijheid nog veel te winnen, met name in hoe we ons tot seks verhouden. “Er is veel ruimte om te genieten van seks, maar we hebben wel een ingekaderd beeld van wat seks is en welke rol het in ons leven speelt. Wat seksualiteit en erotiek allemaal kan zijn, is ondergeschikt gemaakt aan het beeld dat we ervan hebben.”

Als we kijken naar de manier waarop we doorgaans seks hebben, is penetratie vaak de hoofdact, aldus De Boer. “Door dat als leidraad te beschouwen, beperken we onze ruimte om te ontdekken wat we (nog meer) fijn en lekker vinden en wat niet, en met welke frequentie.”

Hoe we over seks denken

Maar weten hóé we ons dan precies willen verhouden tot seksualiteit is lastig, juist doordat we er zulke vastomlijnde ideeën over hebben. Vooral de porno-industrie heeft veel invloed op hoe we over seks denken.

De impact van porno werd bevestigd in een (kleinschalig) onderzoek, gepubliceerd in het Tijdschrift voor Seksuologie in 2016. Een aanzienlijk deel van de ondervraagde jonge vrouwen zei dat porno hun het gevoel gaf meer te moeten doen om hun partner geïnteresseerd te houden.

Ook verlegden ze hun grenzen door naar porno te kijken en ervoeren ze druk om seksueel te presteren. Daarnaast raakte hun zelfbeeld erdoor beïnvloed: ze werden kritischer op hun lichaam.

Orgasmekloof

Daarnaast is er nog altijd weinig aandacht voor het vrouwelijke perspectief op seksualiteit. Veel vrouwen zijn vooral bezig met of hun bedpartner een orgasme heeft, hun eigen genot doet er niet zo toe.

De in 2022 overleden hoogleraar seksuologie Ellen Laan sprak niet voor niets over een orgasmekloof onder hetero’s: bij een gemiddelde vrijpartij komt 95 procent van de mannen klaar, tegenover 65 procent van de vrouwen.

Misschien is het dus niet zo gek dat vrouwen binnen heteroseksuele relaties gemiddeld minder vaak zin hebben dan mannen? Ype de Boer: “Het zal zeker een rol spelen, al ervaren ook mannen druk om er altijd klaar voor te zijn, ongeacht de omstandigheden. Vroeger gingen mannen vooral naar de therapeut omdat ze hun verlangen niet kwijt konden, tegenwoordig steeds vaker omdat ze vinden dat ze niet genoeg verlangens hebben.”

Niet ‘stuk’ of ‘verslaafd’

Hoe kunnen we ons losmaken van al die vaststaande ideeën over seksualiteit? Zomaar collectief besluiten om seks niet meer als iets wezenlijks te zien, maar als iets dat je gewoon kunt hebben (of niet), is volgens Ype de Boer geen oplossing.

“Voor veel mensen ís seks heel belangrijk. Het zou voor hen juist weer heel onvrij zijn als ze dat niet meer zo mogen ervaren. Net zo goed als het voorschrift ‘Gij zult opgewonden zijn’ onvrij is.”

Geestelijke vrijheid bereiken we volgens Ype de Boer juist als we ons helemaal losmaken van het idee of seks wel of niet belangrijk zou moeten zijn. Als we niet ‘stuk’ zijn wanneer we geen zin hebben en niet ‘verslaafd’ wanneer we er de hele dag door aan denken. Als we er onze eigen individuele opvattingen over mogen vormen – en eventueel weer loslaten – en ons daarvoor niet hoeven schamen.

Wat vind ik fijn?

Deze vragen kunnen je helpen te ontdekken wat je fijn vindt tijdens het vrijen:

• Heb ik vooral seks voor de ander of voor mezelf?
• Welke aanrakingen vind ik prettig?
• Welke ideeën heb ik overgenomen uit porno of Hollywoodfilms?
• Wat zijn mijn grenzen en waarom?
• Mag ik minder vaak zin hebben dan mijn partner?
• Wat is voor mij lust en wat is mij daarover aangepraat?

Dit lezen anderen over seks

• Geen zin in seks en bang voor de invloed op je relatie? 3 feiten over seksueel verlangen (die je kunnen geruststellen).
• Seksleven verbeteren? Zo geef je je ‘vanilla sex’ een vleugje extra.
• Seks werkt anders voor HSP’ers: deze tips kunnen helpen om meer te genieten.

Dit is een ingekorte versie van een artikel dat eerder verscheen in Psychologie Magazine.

Beeld Fusco Studio/Unsplash