Aan de slag met collages maken? Zo start je (+ voorbeelden en tips)

Een stapel oude tijdschriften, een schaar en een tube lijm: meer heb je niet nodig om collages te maken. Een fijne activiteit om je creativiteit de vrije loop te laten en tot rust te komen. Beginnen maar, met deze collagevoorbeelden, een stappenplan en tips.

Op Instagram zie je dat collages maken springlevend is. Niet zo vreemd, want met wat lijm, een schaar en een stapel oud papier – zoals knipsels uit tijdschriften, foto’s, stukjes gekleurd papier – kan iedereen een collage maken. Omdat je deels werkt met materiaal dat al bestaat, voorkom je de bekende ‘angst’ voor het lege witte vel.

Stiller hoofd

Bij Flow vinden we het fijn om iets met onze handen te maken. Je krijgt er ruimte in je hoofd door. Het kan zelfs helend zijn, ervaarde voormalig theatermaker Jennifer Sampson van @scissorsandstories. Al van kinds af aan was ze verliefd op theater en verhalen vertellen, maar in 2018 werd ze chronisch ziek en moest ze stoppen met haar werk als theatermaker.

Sampson: “Ik miste het om iets te maken, om te creëren. Dus ben ik maar gewoon begonnen met het knippen en plakken van plaatjes. Terwijl ik bezig was, realiseerde ik me: bij elk beeld dat ik kies, zie ik meteen een wereld van personages en verhalen voor me. Zo ontstonden mijn collages.”

Op jacht naar materiaal

Paper artist Hollie Chastain, die het boek If you can cut, you can collage maakte, vertelt dat ze al haar hele leven resten mooi papier bewaart. Als vanzelf ging ze experimenteren met het maken van collages. Chastain: “Mijn favoriete tijdschrift om aan stukken te knippen is de National Geographic uit de jaren zestig en zeventig, vanwege de gelige gloed van de foto’s en het niet-­glanzende papier.”

Materiaal voor je collage kun je dus uit oude tijdschriften halen. De edities van Flow kunnen hier erg geschikt voor zijn met een variatie aan foto’s, illustraties en prints. Ook oude kranten kunnen mooie plaatjes opleveren. Daarnaast bevat Flow’s Book For Paper Lovers pagina’s aan gekleurd papier, illustraties en andere paper goodies die je kunt toevoegen aan je collage.

Zo begin je zelf met collages maken

Om te starten heb je vrij weinig nodig, het meeste heb je waarschijnlijk al in huis liggen. Dit zijn de benodigdheden om een collage te maken:

• Schaar
• Lijm
• Papier en afbeeldingen

Een stappenplan

1. Op @pariscollagecollective wordt elke week een bestaand beeld gedeeld dat je als basis kunt gebruiken voor het maken van een collage. Je vindt er ook (een selectie) van wat deelnemers allemaal met dat beeld hebben gemaakt. Handig ter inspiratie om een idee verzinnen voor je collage.
2. Het startpunt voor paper artist Hollie Chastains collages zijn meestal afbeeldingen die haar aandacht trokken. “Of het nu een oude foto is die me aanspreekt of een beeld in een tijdschrift waar mijn oog als vanzelf naartoe wordt getrokken: kiezen gaat meestal intuïtief. Ik knip de beelden uit hun oorspronkelijke context en plaats ze in een nieuwe. Ik voeg kleurvlakken toe of borduur op het papier: zo geef ik bestaande beelden een nieuw leven.”
3. Er bestaat geen ‘collagepolitie’ die zegt hoe het moet, merkt Hollie op, en er bestaan ook geen collagewetten. Ook zonder concreet idee kun je al van start.
4. Met een schaar, papier, een stapel oude tijdschriften (kringloopwinkels liggen er vol mee) en lijm kun je meteen beginnen. Want, zoals Hollie Chastain het zelf al verwoordde: “If you can cut, you can collage.”

Tips

1. Leg al je benodigdheden, het papier en afbeelding alvast klaar zodat je lekker kunt knippen en plakken, zonder jezelf te moeten onderbreken om op zoek te gaan naar materiaal.
2. Het resultaat hoeft niet perfect te zijn! Misschien ben je geneigd je kritische innerlijke stem de overhand te laten nemen, maar een collage mag juist een beetje rommelig zijn.
3. Je kunt online inspiratie zoeken op bijvoorbeeld Pinterest. Daar barst het van creatieve ideeën; als je alleen al ‘collage’ intikt krijg je borden vol met plaatjes voorgeschoteld.
4. Weet je even niet waar je een collage over wilt maken? Flow’s Bente gaf in dit artikel wat ideeën om mee van start te gaan, zoals: kies een woord of citaat dat je inspireert en maak daar een hele pagina omheen. Of maak een zelfportret, deze kan abstract of realistisch zijn. Ook kun je van je collage een dromendagboek maken waarin je een recente droom of iets waar je naar verlangt vorm geeft.

De impact van collages

Meer dan honderd jaar geleden leenden collages zich al goed voor maatschappelijke thema’s. Je kon namelijk gebruikmaken van bestaand beeld dat – via kranten, tijdschriften of foto’s – uit de actualiteit kwam, en dat vervolgens in je collages van commentaar voorzien.

Een statement maken

Het collectief @kyivcollage bijvoorbeeld vraagt aandacht voor de oorlog in Oekraïne via collages waarin onder meer een uitgeknipte vinger de loop van een tank tegenhoudt en waarin vrouwen in traditionele klederdracht in uitgestrekte graan­velden gemonteerd zijn om mensen ervan bewust te maken dat de graanschuur van de wereld door de oorlog wordt bedreigd.

Iconische vrouwen

Kunstenaar Puck van Doorn, een van de zes vrouwen achter @pariscollagecollective, maakte onder de naam @beam_atelier onder meer de serie Iconic Women: silhouetten van iconische vrouwen, gelardeerd met stukjes goud. Van Doorn: “In de serie heb ik vijf vrouwen geportretteerd die voor mij iconisch zijn, onder wie de Amerikaanse vicepresident Kamala Harris. Deze vrouwen spreken zich onder meer uit over ongelijkheid, ongeacht de weerstand en kritiek die ze hiervoor te verduren krijgen, en maken zo het verschil. Met het gebruik van goud wil ik de waarde benadrukken van wat ze doen en zeggen.”

Dit lezen anderen over collages

• DIY: zo maak je zelf een collage (in één middag).
• Illustrator Naomi Vona maakt creatieve collages: ‘Ik zie mijn kunstwerken als een soort visueel, geheim dagboek’.
• Column van Aaf – creatief bezig zijn zonder perfectionisme: ‘No masterpiecing for me’.

Fotografie Hollie Chastain/Heather Green/Allie Feeley/Unsplash