Twijfelaars opgelet: zo leerde Caroline (eindelijk) knopen doorhakken

Beton inruilen voor natuur

Ik zou me eigenlijk moeten omringen met natuur in plaats van beton. Sindsdien droomde ik van een buitenhuisje en dat beeld bleef meer dan 25 jaar in mijn onderbewuste mee schommelen, zoals je zachtjes kunt schommelen in de slaapcoupé van een trein.

Maar het kwam er nooit van. Naast dat het juiste huisje zich nooit voordeed – ik heb er tientallen bekeken – was ik ook nooit zo’n knopendoorhakker. Ik denk dat angst voor het onbekende me op mijn plek hield.

Besluitvaardig knopen doorhakken

Toen kwam die rare tijd waarin we ineens opgesloten zaten in de stad, zonder tuin, en intussen scheen elke dag uitbundig de zon. Op een vroege ochtend, terwijl iedereen in huis nog sliep, kwam die oude droom van het boshuisje weer boven en kroop ik met een deken en de iPad op de bank.

Na een rondje googelen vond ik op goed geluk een plek op de Veluwe – tussen uitgestrekte heidevelden en sprookjesachtige bossen, met zingende vogels en wegspringende konijnen – waar een boshuisje te koop stond.

Het voelde goed

Een paar dagen later was het huisje van mijn man en mij: na één keer kijken en één nachtje slapen kochten we het, omdat het goed voelde.

Is spontaan een besluit nemen slim? Of zou je daardoor later spijt krijgen?

Waar ik normaal gesproken eindeloos kan wikken en wegen voordat ik een beslissing neem, was ik nu besluitvaardig. Weliswaar met fingers crossed, want we stopten al ons spaargeld in het huisje, dus nu moest niet ineens de ijskast het begeven.

Nachtje over slapen

Spontaan een besluit nemen en wat meer afgaan op mijn gevoel: het beviel me eigenlijk wel. Maar is het ook slim? Zou je daardoor later geen spijt krijgen?

Hoogleraar psychologie Ap Dijksterhuis beschrijft in zijn boek Het slimme onbewuste dat er, min of meer, drie manieren zijn om knopen door te hakken.

1. De snelle manier, waarbij je niet of nauwelijks nadenkt. Bijvoorbeeld wanneer je wegspringt als er opeens een auto aan komt.
2. De ‘onbewuste’ manier. Daarbij neem je informatie die belangrijk voor je is in je op en slaap je er vervolgens een nachtje over. Voelt het na zo’n nachtje nog steeds goed, dan kies je ervoor – min of meer de manier waarop ik het boshuisje kocht.
3. De ‘bewuste’ manier, waarbij je informatie in je opneemt en die daarna aandachtig analyseert. Precies zoals ik gewend was beslissingen te nemen, met eindeloze lijstjes vol plussen en minnen.

Bewust en onbewust

Veel mensen denken dat die laatste methode de beste strategie is. Maar klopt dat wel? Nee, schrijft Dijksterhuis: bij belangrijke beslissingen zouden we juist meer op ons onbewuste en minder op ons bewustzijn moeten vertrouwen.

Wel is het zo dat de meeste beslissingen beter worden naarmate we er meer tijd voor nemen, maar je kunt op twee manieren meer tijd aan iets besteden: door bewust na te denken of door je onbewuste het werk te laten doen door er letterlijk een nachtje over te slapen.

Dijksterhuis: ‘Als je nadenkt, ga je (deels) andere argumenten gebruiken dan de argumenten die je zonder nadenken zou gebruiken, en die andere argumenten kunnen leiden tot een slechtere keuze.’

Onder woorden brengen

Want wanneer je gaat nadenken, gebruik je vooral argumenten die je goed onder woorden kunt brengen. Verbaliseren, heet dat.

‘Het probleem is nu dat veel nadenken ertoe leidt dat argumenten die verbaliseerbaar zijn, belangrijker gemaakt worden dan ze in feite zouden moeten zijn. Juist bij heel belangrijke keuzes spelen emoties een grote rol, en die kun je niet goed verbaliseren.

Denk maar aan de liefde. Kun je goed verbaliseren waarom je zo veel houdt van je partner? Je kunt best een aantal leuke dingen zeggen over je partner, maar raakt dat echt aan diepere gevoelens? Het antwoord is nee. De kern van wat echte liefde is, laat zich niet zomaar onder woorden brengen.’

Niet bang zijn

Wat mij misschien vaak heeft tegengehouden bij het nemen van een grote stap, zoals het kopen van een huisje, was de angst dat het verkeerd zou gaan, dat ik failliet zou gaan, dat ik zou eindigen als een tassenvrouwtje – je gedachten kunnen rare kronkels maken.

Maar nu leek het ineens minder erg als er iets fout zou gaan. Er kunnen ook dingen fout gaan buiten je schuld, dus waar maakte ik me eigenlijk druk om?

Meer lezen

• Het roer omgooien of zeggen wat je denkt: 5x tips om te leven met meer lef.
• Moeite met keuzes maken? Je familie speelt misschien een grotere rol dan je denkt.
• Zonder hypotheek lukte het in Zweden wél: hoe freelancer Rosie een boshuisje vond en het zelf opknapte.

Fotografie Nathan Dumlao