Zorg je veel voor een ander? Zo blijf je óók voor jezelf zorgen

Als je veel voor iemand zorgt, kan de rol van mantelzorger steeds meer ruimte innemen. Tijd voor vrienden, hobby’s of even niets doen schiet er dan al snel bij in. Dat terwijl juist die momenten belangrijk zijn om het zorgen vol te houden. Hoe zorg je dat je jezelf niet vergeet?

Hoe mooi en waardevol zorgen voor een ander ook is, het kan ten koste gaan van je mentale welzijn en tevredenheid met je leven. Dat blijkt uit dit Japanse onderzoek. Hoe dat komt? Onder meer doordat je minder tijd hebt voor sociale contacten of om iets voor jezelf te doen.

Niet zo vreemd: tijd voor jezelf verschuift al snel naar de achtergrond als je veel voor een ander zorgt. Een analyse van twintig jaar mantelzorgonderzoek laat zien dat mantelzorgers wereldwijd geneigd zijn om de behoeften van hun naaste boven die van zichzelf te stellen.

Maar niet voor niets leer je in het vliegtuig dat je je eigen zuurstofmasker moet opzetten voordat je een ander helpt. Je kunt beter voor een ander zorgen als je óók voor jezelf zorgt. Dat betekent misschien haken, een boek openslaan of een lange wandeling maken. Maar ook: durven aangeven wanneer het te veel wordt.

Hoe blijf je ruimte maken voor jezelf als je er ook veel voor een ander wilt zijn? Deze tips helpen je daarbij.

1. Vraag jezelf af: wat deed ik eerst graag?

Wat deed je graag voordat zorgen zo’n groot onderdeel van je leven werd? Las je elke avond? Tuinierde je iedere dag? Tekende je graag? Sprak je vaak op vrijdagavond af met een vriendin? Kijk of je zo’n oude vertrouwde gewoonte weer een plek in je leven kunt geven, naast het zorgen.

2. Vraag om hulp (zonder je daar schuldig over te voelen)

Misschien vind je het vanzelfsprekend om voor je naaste klaar te staan. Maar dat betekent niet dat je alles zelf moet oplossen. Kun je een familielid vragen om een keer boodschappen te doen? Kan iemand anders meegaan naar een ziekenhuisafspraak?

Wist je dat er daarnaast professionele ondersteuning bestaat? Als je verzekerd bent bij CZ, dan kun je met vragen over mantelzorg terecht bij het CZ Zorgteam. Afhankelijk van je aanvullende verzekering kun je ook een vergoeding krijgen voor een mantelzorgmakelaar (die helpt om zorgtaken te regelen), of respijtzorg (waarbij iemand de zorg tijdelijk overneemt).

3. Maak ontspanning kleiner (ook een half uur telt!)

Een hele middag ontspannen in de sauna zit er misschien niet in. Maar twintig minuten haken, een korte wandeling maken of een hoofdstuk lezen lukt misschien wel.

Of je nu vijf minuten of een halve dag voor jezelf hebt, elk moment dat je bewust voor jezelf vrijhoudt is mooi meegenomen. Ook kan het helpen om het zorgen beter vol te houden. Uit deze meta-analyse blijkt namelijk dat bewust activiteiten plannen die plezier en voldoening geven, kan leiden tot minder depressieve klachten en minder ervaren zorglast.

4. Blijf de mensen zien bij wie je jezelf kunt zijn

Als veel van je tijd en aandacht naar een ander gaat, kunnen sociale contacten naar de achtergrond verdwijnen. Dat terwijl juist die contacten je eraan herinneren dat je meer bent dan mantelzorger. Blijf dus vooral afspreken met de mensen bij wie je jezelf kunt zijn of je hart kunt luchten. En vertel het gerust als het zorgen je soms zwaar valt. Je hoeft niet altijd sterk te zijn.

Heb je behoefte aan een luisterend oor, maar wil je je verhaal liever kwijt aan iemand die je niet kent? Dan kun je terecht bij De Luisterlijn, die wordt gesteund door CZ.

5. Oefen met even niets hoeven

Als mantelzorger staat je hoofd voortdurend aan. Heeft de ander iets nodig? Welke afspraak staat morgen gepland? Wat moet er geregeld worden? Daarom zijn momenten waarop je even niets hoeft extra waardevol. Daarvoor hoef je trouwens niet met tegenzin te mediteren. Zoek vooral iets waarbij je even opgaat in het moment: met je handen in de aarde wroeten, zonder podcast wandelen, rustig een kop thee drinken, muziek luisteren of juist iets totaal anders.

Mantelzorg is niet je identiteit

Mantelzorgen is iets wat je doet, niet wat je bent. Die wandeling, dat half uur tuinieren of de sjaal die je stukje bij beetje breit, zijn niet pas belangrijk als alle zorgtaken zijn afgevinkt. Het zijn juist momenten waarop je weer even voelt wie jíj bent, los van het zorgen.

Soms begint goed voor jezelf zorgen met hulp toelaten. Ben je verzekerd bij CZ? Dan helpt het CZ Zorgteam bij het vinden en regelen van zorg: van wachtlijstbemiddeling tot de juiste zorgverlener vinden. Want hoe vanzelfsprekend zorgen voor een ander ook voelt, je hoeft het niet alleen te doen.

Meer weten? Lees alles over de mantelzorgondersteuning van CZ.

Dit artikel is geschreven in samenwerking met CZ.