Slow reading: voor als je een boek lezen bent ontwend (+ tips hoe je weer begint)
In alle rust en met volle aandacht een boek lezen: met ‘slow reading’ kun je, alleen of samen met anderen, het lezen weer oppakken. Zo werkt het.
Ze was van jongs af aan verslingerd aan lezen en een echte boekenwurm. Maar toen Meg Williams twee jaar geleden het veelgeprezen boek Al wat schittert van Eleanor Catton wilde lezen, kwam ze er gewoon niet doorheen.
De met de Booker Prize bekroonde roman over een misdrijf in de wereld van de negentiende-eeuwse goudzoekers, is taalkundig complex, poëtisch en ook nog eens heel erg dik. “Ik schrok toen ik merkte dat ik me niet meer kon concentreren op zo’n literaire tekst,” zegt Williams.
Samen lezen
Deze constatering zette Williams aan het denken. “Ik zag opeens al die nieuwe boeken in mijn kast staan en moest tot mijn schande bekennen dat ik bijna niet meer las.” En dat terwijl ze literatuurwetenschapper is.
Ze besprak haar veranderde leesgedrag met anderen en constateerde dat het veel van haar vrienden en kennissen net zo verging. Vervolgens besloot ze in actie te komen en richtte in haar woonplaats Wellington een slow reading club op.
‘Het is net als fietsen: je hebt misschien een duwtje nodig, maar daarna gaat het vanzelf’
Eén keer per week komen enthousiaste lezers bij elkaar in een rustig café, brengen een boek mee, laten de hectiek van het dagelijks leven achter zich en gaan in alle rust zitten lezen. Gezamenlijk, maar toch ieder voor zich.
Eerst kwamen er vooral vrienden. Maar Williams’ idee vond al snel navolging in de buurt, en in andere Nieuw-Zeelandse steden. Inmiddels zijn er ook slow reading clubs in Europa, Australië, Noord-Amerika en Azië.
Tegenhanger
Het is op de eerste plaats gewoon een mooi idee om je rustig en op regelmatige basis gezamenlijk in een boek te verdiepen, vindt de Duitse psycholoog Ralph Radach, die onderzoek naar lezen doet.
“Maar ik geloof dat er ook een algemene wens om te onthaasten achter zit, een verlangen naar een tegenhanger van het snelle mediagebruik dat voor ons allemaal zo gewoon is geworden.”
Lezen in een F-vorm
Doordat we voortdurend allerlei berichten op internet lezen en permanent bezig zijn met onze smartphones, lezen we weliswaar niet minder dan vroeger, maar wel heel anders.
Onderzoekers die met oogscanners de leesgewoonten van mensen op internet bekeken, zagen dat bijna iedereen in een ‘F-vorm’ leest. Dus alleen het begin van een alinea om meteen verder te gaan naar het begin van de volgende alinea. Teksten worden op internet ook vaak niet uitgelezen. Op de helft van een tekst is meestal nog maar een derde van de lezers over.
Schrijven en onderstrepen
Wie geen leesclub in de buurt heeft, kan er ook een gewoonte van maken om in zijn eentje in een roman of verhaal te duiken. “Lezen is en blijft uiteindelijk toch een individuele bezigheid,” zegt Radach. De eerste stap is natuurlijk jezelf meer tijd gunnen om te lezen en gewoon te beginnen.
Meg Williams geeft een paar tips voor hoe je als ontwende lezer de weg naar de boekenkast terug kunt vinden.
- Voor het lezen kun je net als voor een meditatie een rustige plek zoeken, een paar keer diep ademhalen en jezelf zo in een toestand van concentratie brengen.
- Het kan helpen om te beginnen met een eenvoudig of een niet al te dik boek. “Of je pakt gewoon nog een keer je lievelingsboeken uit de kast en leest ze opnieuw,” zegt Williams, “want daarmee kom je er zeker weer in.”
- Daarnaast adviseert ze om bij het lezen naar lievelingswoorden of mooie zinnen te zoeken en die op te schrijven, om zo dieper door te dringen tot de tekst. Je kunt er ook een gewoonte van maken met een pen in je hand te lezen en passages die je raken te onderstrepen.
Lezen met pauzes
Dit actieve of ‘aangepaste’ lezen, zoals Radach het noemt, is een van de beste manieren om je te concentreren en je de kunst van het lezen weer eigen te maken.
“Als ik zelf lees, neem ik na elk hoofdstuk een korte pauze om dat wat ik net heb gelezen te verwerken,” zegt Radach. Zo’n kleine meditatie past niet alleen goed bij rustig lezen, het versterkt ook je opmerkingsvermogen.
Uit onderzoek blijkt dat wat je hebt gelezen beter blijft hangen als je korte pauzes inbouwt of gewoon nog eens een nachtje slaapt over een moeilijk hoofdstuk.
Als goede vrienden
Dat de terugkeer naar langzaam lezen mensen evenwichtiger en gelukkiger maakt, daarover schrijft niet alleen Meg Williams op haar website. Lezen is volgens een onderzoek van de universiteit van Sussex uit 2009 een van de eenvoudigste methoden om je geestelijk en lichamelijk te ontspannen.
Al zes minuten nadat je geconcentreerd in een roman verdiept bent, gaat je hartslag omlaag en ontspannen je spieren zich, stelden de onderzoekers vast. Lezen heeft zelfs meer effect dan muziek luisteren, thee drinken of een wandeling maken.
Zijn we lezen dan echt verleerd?
Voor psycholoog Ralph Radach is het niet alleen de rust en de relatieve moeiteloosheid van het lezen die je helpen ontspannen. Een van de belangrijkste voordelen is volgens hem dat je in een andere wereld duikt en je verbindt met romanfiguren.
“Als het een goed boek is, worden de hoofdpersonen virtuele vrienden van je,” zegt Radach. “En het doet je gewoon goed om tijd met hen door te brengen op de bank.”
“Ik geloof zeker niet dat we het lezen zijn verleerd,” zegt Radach. “Het is als fietsen. We hebben misschien een duwtje nodig, maar daarna gaat het vanzelf. En een leesmiddag samen met anderen kan precies dat duwtje zijn.”
Meer lezen
- De kracht van samen lezen: overal duiken er (weer) boekenclubs op. Waarom?
- De kracht van samen lezen: hierom duiken er weer boekenclubs op.
- Column van Aaf: door deze regel heb ik dit jaar al meer bladzijden gelezen dan anders.
Vertaling Renate van der Zee
Fotografie Unsplash
