Nature journaling: zo kom je in verbinding met de natuur
Nature journaling uitproberen? Het helpt je om in de donkere maanden van het jaar verbonden te blijven met de natuur. En je hoofd wordt er leger van, merkt Flow’s Caroline Buijs. Dit is waarom.
Wanneer ik veel binnen zit, vooral in de herfst en de winter, bekruipt me weleens het gevoel alsof ik afgesneden ben van de wereld en de natuur. Overdag zit ik tussen de muren van onze redactie voorovergebogen te typen op mijn laptop. Een collega – die me waarschijnlijk net iets te vaak zag zuchten achter mijn scherm – wees me op nature journalen, dat bij nadere inspectie een internationale community blijkt te zijn van natuur– én tekenliefhebbers.
Zo begin je met nature journaling
Nature journalen, zo ontdek ik, blijkt meer te zijn dan een tekeningetje maken in de buitenlucht. De Wild Wonder Foundation, een organisatie die zich onder meer inzet voor meer verbinding met de natuur, legt uit dat je een pagina in je journal steeds begint met het beantwoorden van drie vragen:
- I notice (ik merk op),
- I wonder (ik vraag me af) en
- It reminds me of (het doet me denken aan)
De antwoorden leg je in je schetsboek vast in de vorm van tekstjes, cijfers en tekeningen. Dit is hoe:
Tekst: hierbij kun je denken aan beschrijvingen van de natuur (‘Ik zie in de kastanje voor me minstens acht tinten groen’), observaties (‘Wat fladdert dat roodborstje toch steeds onrustig voorbij’), vragen (‘En waarom maakt dat roodborstje steeds ruzie met alle vogels om ’m heen?’) en – wie weet – zelfs een gedicht.
Tekeningen: behalve schetsen kunnen dat ook plattegronden en dwarsdoorsneden zijn (van een dennenappel, bijvoorbeeld).
Cijfers: die gebruik je bijvoorbeeld om aan te geven hoe breed het blad van een kastanje is. Want: de verbinding met de natuur ontstaat pas echt als je de tijd neemt om die te observeren – met als doel dat wat je ziet al tekenend of schrijvend vast te leggen, zo lees ik op de Australische website Journaling with nature van illustrator en docent Bethan Burton.
Nature journaling maakt nieuwsgierig
Via Instagram kom ik in contact met de Filipijnse bioloog, tekenleraar en enthousiast nature journaler Kathleen Baraan van @deartoourhearts. ‘Vergeleken met gewoon een schets maken in de natuur, zorgt nature journalen ervoor dat ik nieuwsgieriger word naar wat er precies gebeurt,’ schrijft ze me.
‘Ik merk bijvoorbeeld beter de verschillende cycli en patronen op. Het is heel anders dan alleen een foto maken, wat ik ook graag doe. Maar wanneer ik mijn natuurfoto’s terugkijk, realiseer ik me altijd dat ik niet echt goed heb stilgestaan bij wat ik zag.’
Onzichtbare planten
Goed, nu is het mijn beurt, denk ik op een frisse septemberochtend. Gewapend met een schetsboekje en een potlood loop ik het stadspark in. Hoeveel merk ik eigenlijk op van mijn omgeving wanneer ik in gedachten verzonken door het park of bos wandel?
Niet veel, schrijft bioloog Arjen Mulder in zijn boek Vanuit de plant gezien. ‘Planten blijven onzichtbaar, te goed zichtbaar, kun je ook zeggen. Ze springen zo in het oog dat ze niet tot het menselijk bewustzijn doordringen, tenzij dat zich nadrukkelijk voor hen openstelt,’ lees ik.
De perfecte plek voor nature journaling
Eens kijken of ik daar met nature journalen verandering in kan brengen. Illustrator Bethan Burton raadde me in een van haar blogs al aan een eigen ‘zitplek’ in het groen te zoeken om daar te journalen. Een plek die makkelijk bereikbaar is en waar je regelmatig naartoe kunt gaan. Dat kan een bankje in een buurttuin of park zijn, een omgevallen boomstam in het bos, een grote steen op de hei of in de duinen, of gewoon een stoel in je eigen achtertuin of op je balkon.
En zo wordt mijn zitplek een houten vlonder aan een grote ronde vijver in het park. Als ik daar ga zitten, zet ik mijn telefoon op vliegtuigstand, adem ik rustig een paar keer in en uit, doe ik mijn ogen dicht en luister ik naar de geluiden om me heen. Daarna begin ik met kijken.
Ik schets de grote bladeren en de bloemen, en ontdek inderdaad wat een krachtige manier dit is om te vertragen, op te merken en nieuwsgierig te zijn naar al het mooie om me heen.
Waarom geeft natuur rust?
Iets anders wat ik me afvraag: wat maakt de natuur toch zo weldadig voor je brein? “Je bent letterlijk even weg uit die grijze wereld die zo veel van je vraagt,” vertelt Jolanda Maas, universitair hoofddocent klinische neuro- en ontwikkelingspsychologie aan de Vrije Universiteit van Amsterdam als ik haar bel.
“Daarnaast kent de natuur herhalende patronen: zoom je bijvoorbeeld in op de tak van een boom, dan zie je kleine takjes, en van daaruit zie je nog weer kleinere takjes, enzovoort. Dit kenmerk van de natuur geeft je brein rust, omdat het deze structuur begrijpt. En doordat je brein tot rust komt, kun je herstellen van stress en heb je ruimte om te reflecteren: je kunt op adem komen.”
Meer lezen
- 5x waarom journaling goed voor je is.
- Illustrator Naomi Vona maakt creatieve collages: ‘Ik zie mijn kunstwerken als een soort visueel, geheim dagboek’.
- Een creatieve hobby kan meer voldoening geven dan werk, blijkt uit onderzoek.
Fotografie Estée Janssens/Unsplash
