Word je moe wakker omdat je veel droomt? Zo zit het (+ dit kun je eraan doen)
Droom je veel? En heb je het gevoel dat je daardoor moe wakker wordt? Dat zit waarschijnlijk anders, vertelt slaapexpert en dromenonderzoeker Sarah Schoch. Maar hoe zit het dan wel?
Je wordt wakker, wrijft in je ogen en probeert de flarden van je droom bij elkaar te rapen. Was je nou op een eenhoorn door een wolkenkrabber aan het galopperen? Hoe dan ook, je hebt weer eens intens gedroomd en misschien word je zelfs nogal moe wakker.
Waarom droom je zo veel? En belangrijker: hoe zorg je dat je toch fit wakker wordt?
Waarom dromen we eigenlijk?
Dromen zijn een soort nachtelijke hersengymnastiek. Volgens slaapexpert en neurowetenschapper Matthew Walker, auteur van Why we sleep, heeft dromen onder meer te maken met het verwerken van emoties en herinneringen. Tijdens de remslaap, de fase waarin we levendig kunnen dromen, is ons brein volop actief.
Toch weten wetenschappers nog niet precies waarom we dromen. Dromenonderzoeker Sarah Schoch ziet wel aanwijzingen dat dromen iets te maken hebben met de manier waarop we verwerken wat we meemaken. “Het lijkt er zeker op dat het veel te maken heeft met je brein die probeert te begrijpen wat je hebt meegemaakt. Als een vorm van verwerking.”
Maar een vaste verklaring voor dromen is er niet. Misschien hebben ze een functie waar de wetenschappers nog niet helemaal de vinger op kunnen leggen, en misschien zijn ze ook gewoon een beetje het nachtelijke gerommel van een brein dat volop bezig is.
Waarom droomt de een meer dan de ander?
Sommige mensen hebben het idee dat ze de hele nacht liggen te dromen, terwijl anderen ’s ochtends nauwelijks iets kunnen terughalen. Toch betekent dat niet per se dat de een meer droomt dan de ander.
“We dromen waarschijnlijk veel meer dan we denken,” vertelt Schoch. Uit haar onderzoek bij Donders Institute, waarbij mensen gedurende de nacht worden gewekt, blijkt dat we gemiddeld zo’n viereneenhalf uur per nacht dromen. Dat je bij het ontbijt soms met een volledig leeg droomgeheugen zit, zegt dus niet zoveel over wat er ’s nachts allemaal voorbij is gekomen.
Of een droom blijft hangen, heeft onder meer te maken met hoe vaak je ’s nachts even wakker wordt. “Als je korte ontwakingen hebt, kan je brein de droom beter verwerken.” Met andere woorden: soms is een kleine onderbreking precies wat ervoor zorgt dat je ’s ochtends nog weet dat je vannacht opeens op een eenhoorn zat.
En zo’n korte ontwaking is helemaal niet gek. In een gewone nacht worden we meerdere keren even wakker, vertelt Schoch. In het slaaplaboratorium gebeurt dat gemiddeld zo’n tien keer per nacht. Meestal merk je daar de volgende ochtend helemaal niets meer van.
Word je moe van veel dromen?
Van dromen zelf word je waarschijnlijk niet moe. Wel is er een verband tussen het herinneren van dromen en lichter slapen. Als je lichter slaapt – en dus ’s nachts wat vaker kort wakker wordt – herinner je je je dromen vaak beter.
Dat betekent niet dat dromen de reden is dat je moe wakker wordt. Sterker nog: er zijn aanwijzingen dat normaal dromen je slaap juist kan helpen beschermen. Uit onderzoek blijkt zelfs iets opvallends: mensen hadden het gevoel dat ze dieper hadden geslapen wanneer ze tijdens de nacht diep en intens hadden gedroomd.
Er is ook een nieuwe gedachte in de wetenschap, laat Sarah ons weten. Misschien helpen dromen ons zelfs om lekker door te slapen. Terwijl je droomt, zou je minder gevoelig kunnen zijn voor geluiden en andere prikkels om je heen. Alleen bij een heel heftige droom kan dat omslaan: je schrikt wakker en je slaap wordt onderbroken.
En hoe zit het met nachtmerries?
Een nachtmerrie is iets anders dan een gewone droom. Volgens Schoch wordt een nachtmerrie gedefinieerd als een nare, angstige droom waaruit je wakker wordt. Gebeurtenissen die veel indruk maken, kunnen er wel voor zorgen dat je er meer krijgt. Maar ze zijn een stuk zeldzamer dan normale dromen. “Een ontwaking uit een nachtmerrie is veel intenser,” zegt Schoch. “Als je wakker wordt uit een een nare droom, ben je heel alert. Je hart klopt snel. Je kunt zo bang wakker worden dat het heel moeilijk is om weer tot rust te komen.”
Waarom onthouden we sommige dromen wel?
Misschien herken je het: je hebt de hele nacht gedroomd, maar bij het ontbijt is er niets meer van over. Dat is volgens Schoch eerder alledaags dan verrassend. Wil je de bijzondere gebeurtenissen toch op je netvlies hebben?
Hoe meer aandacht je direct na het wakker worden aan een droom geeft, hoe groter de kans dat je hem onthoudt. Een droomdagboek kan daarbij helpen: alleen al het bewust stilstaan bij dromen vergroot volgens Schoch het herinneren ervan.
En er is nog iets: de dromen die we wél onthouden, zijn niet per se representatief voor wat we de hele nacht hebben gedroomd. “De dromen die je je herinnert, zijn meestal niet de normale dromen. Er is vaak iets bijzonders aan: ze zijn emotioneler, zoals nachtmerries, of interessanter, bijvoorbeeld omdat je vliegt.”
Wat als je moe wakker wordt?
Als je regelmatig moe wakker wordt, is het verleidelijk om de schuld bij je dromen te leggen. Toch is dat volgens Schoch niet zomaar te zeggen. Er zijn veel mogelijke oorzaken.
Veel korte ontwakingen kunnen bijvoorbeeld invloed hebben op hoe uitgerust je je voelt. Maar ook slaapstoornissen kunnen een rol spelen. “Als mensen zeven of acht uur per nacht slapen en toch voortdurend erg moe zijn, zouden ze dat echt met een arts moeten bespreken en eventueel een slaaponderzoek moeten doen.”
Wat kan je wel doen?
- Creëer een rustgevend slaapritueel. De National Sleep Foundation adviseert om een ontspannend avondritueel in te voeren om dehersenen in een kalmere staat te brengen. Drink bijvoorbeeld een kop kruidenthee of neem een warm bad om de dag af te sluiten.
- Schrijf je dromen op. Een droomdagboek kan helpen als je je dromen beter wilt onthouden. Schoch vertelt dat alleen al de aandacht die je na het wakker worden aan een droom geeft, ervoor kan zorgen dat die minder snel vervaagt. Wil je juist minder bezig zijn met je dromen, dan is er volgens haar ook geen reden om te proberen iedere droom te onthouden. We vergeten van nature een groot deel ervan.
- Let op cafeïne en alcohol. Cafeïne kan je slaap verstoren, afhankelijk van hoe gevoelig je ervoor bent en hoe laat je het drinkt. Ook alcohol kan je slaap beïnvloeden. “Alcohol helpt vaak om in slaap te vallen, maar later in de nacht is het juist slechter: je wordt vaker wakker.” Die extra ontwakingen kunnen er vervolgens ook voor zorgen dat je meer van je dromen onthoudt.
- Kijk ook naar stress overdag. Stress kan samenhangen met het soort dromen dat je hebt, al is het volgens Schoch niet duidelijk of stress ook zorgt voor méér dromen. Vooral stressvolle dromen kunnen makkelijker in je geheugen blijven hangen.
- Blijf je moe, ook als je genoeg slaapt? Zoek dan hulp. Droom je veel en voel je je daardoor niet uitgerust, dan hoeft het dromen zelf dus niet de oorzaak te zijn. Zeker als je structureel zeven of acht uur slaapt en toch erg moe blijft, kan het verstandig zijn om de oorzaak met een arts te bespreken.
Hebben onze dromen een betekenis?
De wetenschap heeft daar geen eenduidig antwoord op. Er is geen vaste betekenis die je aan een bepaald droombeeld kunt koppelen. Wel kunnen dromen volgens Schoch soms iets laten zien van wat je bezighoudt. “Als je je een droom herinnert en hem beter wilt begrijpen, kan die je waarschijnlijk iets vertellen wat belangrijk is voor je geest. Misschien probeer je iets te begrijpen, te verwerken of ben je er actief mee bezig.”
Salvador Dalí benutte zijn dromen als inspiratie voor zijn surrealistische schilderijen, schreef hij in zijn boek 50 secrets of magic craftsmanship. Schrijver Mary Shelley meldde op haar beurt in het voorwoord van Frankenstein dat ze de roman baseerde op een droom. En Paul McCartney beweerde in interviews dat hij de melodie van het nummer Yesterday voor het eerst hoorde in een van zijn dromen.
Maak van je dromen een avontuur
Dus mocht je je morgenochtend herinneren dat je op een vliegend tapijt door een surrealistische stad hebt rondgezweefd: wees nieuwsgierig. Misschien zegt het iets over je huidige leven of inspireert het je tot een leuke trip. En zo niet, dan heb je in elk geval een goed verhaal voor bij de koffie. En als je hem de volgende ochtend alweer vergeten bent? Ook dat is volkomen normaal.
Meer lezen
