Bewust eten zonder scherm: hierom bevelen experts het aan

Eet jij soms voor de televisie terwijl je naar je favoriete serie kijkt of gedachteloos op je smartphone scrolt? Experts leggen uit waarom bewust eten zonder afleiding beter is voor je lichaam en gezondheid, en hoe je dit het beste kunt doen.

“Er zijn weinig apparaten die zo kunnen afleiden als een laptop, smartphone, tablet of tv”, vertelt Edgar van Mil, hoogleraar Jeugd, Voeding en Gezondheid en arts aan Universiteit Maastricht.

“Je lichaam vergeet door de digitale afleiding dat het aan het eten is. Terwijl eten een actieve bezigheid is, waarbij sensoren in je mond, maag en darmen signalen afgeven. Wanneer je aandacht wordt opgeslokt, krijg je die signalen niet meer goed door.”

Overgewicht

Volgens de arts is er een verband tussen eten voor de tv en overgewicht. Dat kan komen omdat je voor de tv het gevoel van verzadiging niet goed oppikt en dus door blijft eten.

“Daarbij is het slecht voor je verteringsstelsel. Zo kan je maagpijn krijgen en spontaan in slaap vallen omdat je maag extra hard moet werken en veel energie vraagt,” zegt hij.

Meer genieten

Alessia Couvreur is diëtist en heeft ook een mening hierover. “Beweren dat je dik wordt alleen maar omdat je met je smartphone aan tafel gaat, vind ik te kort door de bocht,” stelt ze op haar beurt. “We zijn allemaal maar mensen en soms heb je gewoon wat afleiding nodig.”

“Ga je zeker niet schuldig voelen als je dit leest en je jezelf herkent in het eten met je smartphone als ‘tafelgenoot’. Maar het is wel zo dat je meer van je eten geniet als je níét afgeleid bent. En dat is wel wat die smartphone of televisie doet: afleiden. Daardoor ben je niet meer altijd bewust bezig met wat er op je bord ligt.”

Smaakt het nog?

“Als er geen afleiding is, kun je bewuster eten. Je hersenen kunnen maar één ding tegelijk, als je scrolt of naar iets spannends kijkt, kun je minder genieten van wat je in je mond stopt,” vervolgt de diëtist.

“Door bewuster te eten, kun je voelen bij jezelf: heb ik nog honger? Voel ik me verzadigd? Smaakt het mij en geniet ik ervan?”

Fight-or-flight-modus

Volgens Van Mil kan televisiekijken tijdens het eten ook gepaard gaan met stress. “Wanneer je een spannende film of een interessante reel bekijkt, ontstaat er een stressreactie in je lichaam,” legt de arts uit. “Je wordt er dan helemaal in meegezogen.” 

“Je lichaam wil meedoen en kan zelfs zo in de fight-or-flight-modus gaan en stresshormonen zoals adrenaline en cortisol aanmaken. Je bloeddruk en hartslag gaan omhoog en het lichaam is voorbereid op een gevecht of om op de vlucht te slaan. Alles wat je niet nodig hebt wanneer je van een maaltijd geniet.”

Hoofdhonger

Een ander negatief effect is het gewend raken aan eten voor de tv. “Dit gebeurt mogelijk al als je gemiddeld drie keer per week gedurende ongeveer drie maanden tot een half jaar voor de tv eet en een bepaald programma kijkt. Je lichaam raakt eraan gewend om daarbij te eten en geeft de eerstvolgende keer een signaal af. Je leert je lichaam dit dus middels conditionering.”

Zo krijg je automatisch zin om te eten, terwijl je eigenlijk geen echte honger hebt. “Dit heet ‘hoofdhonger’. Het afleren van de gewoonte duurt even lang als de tijd dat het erin is geslopen. Dat maakt het ook zo moeilijk om er weer vanaf te raken en zo overeet je jezelf veel te makkelijk.”

Maar hoe leer je jezelf om bewust te eten?

1. Maak van eten een sociaal gebeuren

Misschien heb je zelf al gemerkt dat je in een restaurant vaker minder bewust eet en méér eten naar binnenlepelt. Wat raden ze hiervoor dan aan? “Een gesprek aan tafel voeren of samen met jonge kinderen eten, haalt je focus weg van wat er op je bord ligt. En dat mag ook hè, eten is en blijft een sociaal gebeuren,” stelt Couvreur.

“In theorie ervaar je ook wat stress tijdens een heel druk of emotioneel gesprek aan tafel,” vervolgt Van Mil. “Maar in de praktijk zien we dat dit niet per se tijdens een rustige, gezamenlijke lunch of diner gebeurt. Er worden vooral korte en lichte onderwerpen besproken zoals het weer, weekendplannen, interesses en hobby’s: dat veroorzaakt minder stressreacties.”

2. Eet je alleen? Luister naar muziek

Wie alleenstaand is, zal niet altijd iemand in de buurt hebben om samen mee te eten en zo die maaltijd níét met zijn smartphone of televisie te spenderen.

“Ik begrijp dat afleiding dan welkom is, maar kies dan niet voor bewegend beeld op je telefoon, maar zet rustige muziek op. Zo word je niet in het scherm gezogen en kun je ontspannen eten,” tipt Van Mil.

3. Check in met jezelf tijdens het eten

“Het is misschien een grote stap om een hele maaltijd lang in stilte te zitten en na te denken over hoe vol je nu écht zit, maar het kan al een goed begin zijn om gewoon bij jezelf in te checken of het nog lekker is en of je nog van het eten geniet of niet. Tijdens de eerste happen die je neemt, midden in de maaltijd én erna.

Probeer voor jezelf uit te maken of je nog honger hebt en vooral: hoe het zit met je verzadiging. Je mag niet vergeten dat wanneer je eet je ook mentaal verzadigd moet zijn, en dat kan alleen als je bewust ‘geniet’ van wat je aan het eten bent,” besluit Couvreur.

Meer lezen

• Lichaamsgerichte therapie hielp Tatjana: ‘Ik leerde opnieuw eten als ik honger had, huilen als ik verdrietig was’.
• Vaak het gevoel dat je duurzamer zou moeten leven? Deze 5 inzichten kunnen helpen (en stellen je gerust).
• Wil je je schermtijd verminderen? Je bent niet de enige, blijkt uit onderzoek – zo pak je het aan.

Illustratie Ana Hard