Nederland zakt op de gelukslijst – en vooral bij jongeren valt iets op
We staan nog altijd hoog op de lijst van gelukkigste landen ter wereld, maar toch zijn we twee plekken gezakt. Volgens het nieuwste World Happiness Report zit ’m dat vooral in jongeren, en in een alledaagse gewoonte die daar mogelijk mee te maken heeft.
Minder gelukkig
Uit het World Happiness Report blijkt dat Nederland op de zevende plek is beland in de lijst van gelukkigste landen ter wereld. Finland is al voor negende keer de winnaar. Ons land mag dan op plek zeven staan, helemaal reden voor een feestje is dat niet. We zijn twee plekken gezakt ten opzichte van vorig jaar en vooral onder jongeren in West-Europa en Noord-Amerika staat het welzijn onder druk.
Volgens het rapport speelt socialemediagebruik daarbij waarschijnlijk een rol. Jongeren die dagelijks urenlang scrollen, voelen zich minder gelukkig dan leeftijdsgenoten die er minder dan een uur per dag doorbrengen. Het is dan ook niet zo gek dat steeds meer landen zich afvragen hoeveel schermtijd voor jongeren eigenlijk te veel is.
Rondje om de wereld
Australië nam eind 2025 al een flinke stap: daar geldt voor verschillende socialmediaplatforms een minimumleeftijd van zestien jaar. Ook in Europa wordt er aan de digitale rem getrokken. Frankrijk en Griekenland werken aan strengere regels voor jonge gebruikers, terwijl Denemarken en Vlaanderen vooral inzetten op telefoonvrije scholen. De gedachte erachter is grotendeels hetzelfde: jongeren weer wat vaker offline krijgen. En Nederland? Ook hier wordt al langer gezocht naar manieren om het scherm uit beeld te krijgen.
En, Nederland?
Nederland blijft dus niet helemaal achter. Sinds 1 januari 2024 geldt op middelbare scholen al een verbod op mobiele telefoons in de klas. Vanaf het schooljaar 2024-2025 werd dat uitgebreid naar basisscholen en het (voortgezet) speciaal (basis)onderwijs. Hoe streng een school verder met telefoons omgaat, mogen scholen zelf bepalen. In het klaslokaal blijft de telefoon in ieder geval opgeborgen, maar daarbuiten kunnen scholen zelf kiezen of dat scherm bijvoorbeeld ook in de gang of tijdens de pauze uit beeld moet blijven.
Opnieuw leren praten
Maar wat levert zo’n telefoonvrije pauze eigenlijk op? Best veel, volgens Rasmus Meyer, voorzitter van de Deense welzijnscommissie. Hij vertelde eerder aan The Guardian dat kinderen juist in die offline momenten leren hoe ze deel uitmaken van een gesprek in het echte leven en hun aandachtsspanne trainen. Zonder telefoon in je hand moet je misschien weer eens zelf bedenken wat je in de pauze gaat doen. Praten bijvoorbeeld. Of gewoon een beetje voor je uit staren – ook een onderschatte hobby.
Afleidende sensor
Het interessante is dat je je mobiel niet eens actief hoeft te gebruiken om erdoor afgeleid te raken. Publieksfilosoof Marli Huijer vertelde eerder aan Flow dat alleen de aanwezigheid van een telefoon op tafel een gesprek kan veranderen. “Je gesprek wordt oppervlakkiger of de spanningsboog verandert,” zegt ze. Zeker tijdens een intens gesprek – over verdriet, liefde of iets anders dat aandacht vraagt – kan één binnenkomend berichtje de sfeer ineens doorbreken.
Je brein heeft ook iets te doen nodig
Ook je geheugen kan profiteren van iets minder afhankelijkheid van je telefoon. Neurowetenschapper Boris Konrad vertelde aan het AD dat we minder onthouden wanneer we weten dat we alles op elk moment kunnen opzoeken. Dat opzoeken is handig, natuurlijk. Maar volgens Konrad is het wel belangrijk om je brein te blijven gebruiken. Dingen onthouden, je weg vinden zonder navigatie, zelf nadenken voordat je iets opzoekt: het zijn kleine manieren om je geheugen aan het werk te zetten.
Tips vaker offline zijn
Al eerder gaven we 7 tips voor een telefoon-detox. Die zeven hoef je natuurlijk niet allemaal tegelijk uit te proberen – we lichten er hieronder alvast drie uit die je meteen kunt toepassen.
- Probeer niet direct op je telefoon te kijken als er een berichtje binnenkomt, dat wordt heel snel een gewoonte. Tel bijvoorbeeld eerst tot tien en maak dan een bewuste keuze: even kijken of afmaken waar je mee bezig was. Als het echt dringend is, kunnen mensen je ook bellen.
- Zet de kleuren van je telefoon af en toe ‘uit’ (het is even zoeken, maar op je iPhone gaat dat zo: algemeen > toegankelijkheid > aangepaste weergave > kleurfilters (zet schuifje open) > grijstinten). Een telefoon in zwart-wit lokt veel minder.
- Op weg naar een onbekend adres? Zoek weer eens via een ouderwetse, papieren plattegrond je route. Als je dat nooit meer doet, schijn je het te verleren. Je eigen stad of dorp uitgespeeld? Het echte werk met een kaart vindt zich in de wandelroutes. We schreven eerder over 3 bijzondere wandelroutes in Europa.
Even helemaal uitloggen? Kom naar de XL Craft Club
Op dinsdag 20 oktober organiseren Flow en The Offline Club weer een nieuwe editie van de XL Craft Club. En dat betekent: een avond zonder mobiel, waarop je creativiteit alle ruimte krijgt. Laat je verrassen door wat er gebeurt als je even nergens op hoeft te reageren. Bestel je earlybirdticket hier voor € 24,50 en doe mee.
Meer lezen
- Schermtijd minderen? Je bent niet de enige – zo pak je het aan.
- We zijn continu overprikkeld: hoe komt dat (en wat doe je eraan)?
- 3 tips om bewust met je telefoon om te gaan (en het is geen digital detox).
Illustratie Lotte Dirks
