Hierom voelt oogcontact in een gesprek soms ongemakkelijk (+ waarom het niet altijd een slecht teken is)

Verbreekt iemand herhaaldelijk het oogcontact met jou tijdens een gesprek? Of merk je dat je het zelf ongemakkelijk vindt om iemand aan te blijven kijken? Hoe komt dat, en wat zegt het eigenlijk over de persoon die wegkijkt?

Je ogen neerslaan is in Aziatische landen een manier om respect te tonen voor een gesprekspartner met een hogere status. Maar wij westerlingen interpreteren wegkijken al snel als verlegenheid. Aankijken is hier de norm.

Maar dat lukt niet altijd. Hoe kan oogcontact soms zo ongemakkelijk zijn? En is het onbeleefd om oogcontact te vermijden? Biowetenschapper en universitair hoofddocent Jen Martin dook in de wetenschap voor het boek Waarom ben ik zo?

Wat is de reden dat we oogcontact vermijden?

In 1988 toonden onderzoekers aan dat hoe meer onze hersenen bezig zijn met een bepaalde taak, hoe waarschijnlijker het is dat we ons afwenden van iemands blik. Het is niet uit verlegenheid of schaamte; door weg te kijken scoren we beter op geheugen en algemene kennistesten.

In 2016 hebben onderzoekers in Japan het effect getest door vrijwilligers te vragen woordassociatiespelletjes te spelen terwijl ze naar een door de computer gegenereerd gezicht keken. Op verschillende momenten werd de vrijwilligers gevraagd oogcontact te houden of weg te kijken. De onderzoekers ontdekten dat het moeilijker was voor mensen om woorden te bedenken als ze oogcontact hadden. En hoe minder bekend het woord was dat een deelnemer zocht, hoe moeilijker het werd voor die persoon om de aandacht bij het gezicht te houden.

Waarom kan oogcontact onderhouden ongemakkelijk voelen?

Het lijkt er dus op dat onze hersenen overbelast raken als we proberen na te denken en tegelijkertijd iemands blik proberen vast te houden. Daarom voelt het onderhouden van oogcontact ongemakkelijk en is het mentaal zo stimulerend. Als helder denken de prioriteit is, kijken we weg.

Dus als je de volgende keer met iemand praat en die kijkt weg, ga er dan niet vanuit dat het betekent dat degene zich verveelt of oogcontact wil vermijden. Integendeel: het kan een teken zijn dat je gesprek zo interessant is dat de hersenen overuren maken.

Meer lezen

• Goed nieuws: moe van smalltalk? Diepe gesprekken maken gelukkig (zo start je ze)
• Houdt iemand een monoloog? Zo onderbreek je zonder ongemak
• Lucht huilen écht op? Dit is waarom we huilen

Illustratie Lotte Dirks