Goed nieuws voor stresskippen en vrouwen: 4 Nederlandse wetenschappers krijgen een grote geldprijs

Onderzoek naar (onder meer) stress en hersenaandoeningen: de Spinoza- en Stevinpremies zijn dit jaar door vier Nederlandse wetenschappers gewonnen. Dit gaan ze met de geldprijs doen.

De vier Nederlandse wetenschappers die bij de internationale top horen, krijgen een geldprijs voor hun ‘uitmuntende, baanbrekende en inspirerende werk’, aldus onderzoeksfinancier NWO. Deze onderzoekers krijgen dankzij de Spinoza- en Stevinpremies ieder 1,5 miljoen euro voor verder onderzoek.

Wie zijn deze onderzoekers?

Deze premies krijg je niet zomaar als wetenschapper. De Spinozapremies gaan naar wetenschappers die baanbrekend onderzoek hebben gedaan. Dit jaar zijn dat organisch chemicus Hermen Overkleeft en neurowetenschapper Karin Roelofs.

De Stevinpremies worden uitgereikt aan onderzoeken met een grote maatschappelijke impact. Deze gaan dit jaar naar psychiater Iris Sommer en politicoloog Claes de Vreese.

Onderzoek naar stress: freezen is zo slecht nog niet

Karin Roelofs won de prijs met haar onderzoek naar hoe mensen beslissingen nemen onder stress (interessant voor de stresskippen onder ons). “Over het algemeen zie je dat mensen onder stress sneller reageren en meer fouten maken en dat hun hartslag hoog en rigide wordt,” vertelt Roelofs aan het NRC.

Bij sommige mensen blijft de hartslag juist laag onder stress. Zij kunnen beter waarnemen, informatie in zich opnemen en sneller de juiste beslissing maken. Juist díé reactie is voor Roelofs interessant. Het lijkt namelijk op een stressreactie die je vaak bij dieren ziet: freezing.

Roelofs: “We hebben lang gedacht dat freezing onhandig was, maar het blijkt juist goed: mensen die bij mogelijke dreiging goed kunnen freezen, hebben minder angst en krijgen minder stressklachten”. Roelofs onderzoekt bij politieagenten of je de fysiologische freeze-toestand kunt trainen.

Tips voor omgaan met stress

Freezen staat samen met fight en flight in het rijtje van overlevingsinstincten. Heb je hier vaak last van, dan kan het fijn zijn om te onderzoeken hoe je met je stress om kunt gaan. In een eerder artikel deelden we al een paar tips om je zenuwstelsel te kalmeren:

• Adem langer uit dan dat je inademt: alle ademhalingsoefeningen waarbij je dit doet, brengen rust.
• Rol de yogamat uit: het hoeft niet lang te duren, een paar houdingen kunnen al rust brengen.
• Vraag iemand om een knuffel: fysiek contact geeft je hersenen het signaal dat je veilig bent.
• Begin met mindfulness: zo leer je hoe je je aandacht kunt sturen en kun je afstand nemen van onprettige gedachten.  

LEES OOK: Overprikkeld door onderprikkeling? Het kan, zegt neuropsycholoog Erik Scherder (+ zo zit het)

Onderzoek naar hersenaandoeningen en het vrouwenbrein

Iris Sommer onderzoekt hersenaandoeningen. “Ik probeer te begrijpen hoe met name psychotische aandoeningen ontstaan, met als doel om betere behandelingen te kunnen ontwikkelen.”

Vooral het vrouwelijke brein intrigeert Sommer. “We weten eigenlijk nog niet veel van man-vrouwverschillen in het brein, maar ik wil wel dat vrouwen een optimale psychiatrische behandeling krijgen,” vertelt de onderzoeker.

“We zien dat vrouwen vooral kwetsbaar zijn na de geboorte van hun kind en rond de overgang. Met mijn team onderzoek ik hoe we vrouwen beter door die periodes heen kunnen loodsen. Vrouwelijke hormonen hebben ook invloed op de afbraak in de lever van sommige medicijnen.”

Wat gaan de wetenschappers met het geld doen?

Zowel Sommer als Roelofs wil het prijzengeld investeren in hun personeel. “Mensen zijn in mijn onderzoek het meest waardevol,” vertelt Sommer.

Roelofs denkt daar hetzelfde over. “We zijn drieënhalf jaar bezig geweest om het onderzoek naar freezing robuust te krijgen. Je hebt daar een heel interdisciplinair team voor nodig.”

Meer lezen

• Werkt magnesium tegen stress? Dit zegt de wetenschap.
• Stress verminderen: zó doe je dat volgens experts.
• Dit doet puzzelen met je brein + hier kun je elke dag je hersenen kraken.

Fotografie Unsplash/DIANA HAUAN