Tatjana’s vrienden lukt het wél om huizen te kopen: ‘Wat doe ik in godsnaam verkeerd?’

Sinds haar achttiende regelt Tatjana haar financiën al zelf, iets waar ze trots op is. Maar nu ze als dertiger nog geen eigen huis heeft, verdwijnt die trots in onzekerheid.

Sinds een jaar of drie is een groot deel van mijn vrienden- en kennissenkring huiseigenaar geworden. In eerste instantie verbaasde dat me eerlijk gezegd. De meesten werken net als ik in de kunst en cultuur, in het onderwijs of de zorg en bijna niemand is arts, advocaat of succesvolle ‘techbro’ – beroepsgroepen die in mijn beleving eerder tonnen op de bank hebben.

En toch werden er ineens huizen gekocht, terwijl sommige vrienden een paar maanden eerder nog hadden geklaagd dat ze blut waren. Ik vond het confronterend en werd er onzeker van. Waarom lukt mij dit niet, wat doe ik in godsnaam verkeerd?

Verschillende vooruitzichten

Totdat die huizen daadwerkelijk werden gekocht, had ik minder stilgestaan bij het verschil in kapitaal tussen mij en veel van mijn naasten. Journalist Malu de Bont beschrijft dat scherp in haar boek Je verdiende loon. Mijn generatie, of bubbel mag dan ogenschijnlijk hetzelfde leven: we gaan naar dezelfde koffietenten, regelmatig uiteten, bezoeken dezelfde meerdaagse festivals en sportlessen. Maar intussen zijn er wel financieel totaal verschillende vooruitzichten.

Daarbij is niet je talent, inzet of discipline om te sparen doorslaggevend, maar de vraag of er thuis vermogen is. Wie ouders heeft die kunnen bijspringen, schenken of een erfenis nalaten, begint met een voorsprong. Wie dat, noch een vermogende partner heeft, moet het zelf bij elkaar verdienen – en dan is het in deze (dure!) tijd niet eenvoudig om de rest bij te houden. Hoe dat schuurt, voel ik steeds vaker. Het heeft ook te maken met de samenleving van nu, waarin nog steeds wordt gehamerd op maakbaarheid en externe validatie.

Financiële stress

Zelf kom ik uit een bijstandsgezin – iets waarover ik nog steeds niet graag praat. Als kind schaamde ik me daarvoor, en eerlijk gezegd nog steeds een beetje. De financieel rommelige situatie van mijn ouders, die ik nu soms als onverantwoord zou omschrijven, werkt nog altijd door. Toen ik elf was, ging het bedrijf van mijn ouders failliet en gingen zij uit elkaar. Vanaf dat moment was er altijd financiële stress.

Mijn moeder stond er alleen voor met drie kinderen – er was weinig vangnet en veel schuld. Ik herinner me envelopjes met vijftig euro voor boodschappen die vrienden van mijn moeder stiekem door de brievenbus gooiden, docenten die mijn schoolreisjes betaalden, kleding die niet meer paste, maar geen geld voor iets nieuws – mijn moeder gebruikte de kinderbijslag noodgedwongen voor de huur.

Zelfstandig en onafhankelijk

Sinds mijn achttiende betaal ik alles zelf: zorgverzekering, huur, studie, boodschappen en de rest. Het is me altijd gelukt – soms net aan, soms comfortabeler. Ik ben trots op mijn zelfstandigheid en onafhankelijkheid, en pluk er de vruchten van. Maar nu ik als dertiger in mijn omgeving steeds meer de uitzondering word, zonder spaarbuffer, zonder pensioenopbouw (want freelancer) en zonder koopwoning, vind ik dat moeilijk.

Ik probeer mild te kijken naar mijn situatie: soms is iets simpelweg oneerlijk en frustrerend, en valt daar niet direct veel aan te veranderen. Ook probeer ik mijn waarde als mens los te koppelen van wat er op mijn bankrekening staat. Dat zegt niets over wie ik ben, of hoe rijk mijn leven is.

Een kleurrijk leven

Als ik terugdenk aan onze thuissituatie vroeger, zie ik naast de geldzorgen ook schoonheid. Mijn moeder loste veel creatief op: ze breide onze wintertruien en maakte de mooiste cadeaus voor anderen. Onze vrienden konden altijd komen eten of logeren, iedereen was welkom. ’s Zomers kampeerden we op Vlieland met z’n allen in één grote tent – dat waren geweldige vakanties.

En nee, we hadden geen dure meubels. Maar kleur was er overal. Ons huis was kleurrijk, warm en vol leven.

Dit lezen anderen over financiën

• Zonder hypotheek lukte het in Zweden wél: hoe freelancer Rosie een boshuisje vond en het zelf opknapte.
• Als geld je stress geeft: zo helpt financiële selfcare, aldus een psycholoog.
• Een huis kopen met je vrienden: hoe doe je dat?

Fotografie Danique van Kesteren