Vergeetachtig, moe en snel geïrriteerd? Misschien ligt het niet aan stress, maar aan de perimenopauze
+ zo herken je de minder bekende kant van de overgang
Je vergeet ineens van alles, kunt je moeilijk concentreren of hebt het gevoel dat je hoofd vol watten zit. Misschien schrijf je de klachten toe aan stress, slecht slapen of zelfs een burn-out. Maar het kan ook een andere oorzaak hebben.
De klassieke signalen van de overgang zijn bij veel vrouwen wel bekend: opvliegers, stemmingswisselingen en slaapproblemen. Maar zodra het over minder zichtbare klachten gaat, zoals concentratieproblemen, hartkloppingen en angstgevoelens, wordt de link minder vaak gelegd.
Misschien toch geen burn-out
Dat de klachten soms op een burn-out lijken, is volgens wetenschapsjournalist Liesbeth Gijsel niet zo vreemd. In haar boek Fuck de menopauze schrijft ze over de minder bekende kanten van de overgang. “Sommige klachten van een burn-out en de overgang lijken op elkaar. Denk aan vergeetachtigheid, concentratieproblemen en emotionele veranderingen, zoals prikkelbaarheid, huilbuien of angstgevoelens. Sommige vrouwen krijgen de diagnose burn-out of een depressie, maar het kan ook veroorzaakt worden door schommelende hormonen.”
Dat die verwarring vaker voorkomt, blijkt ook uit een grootschalig Benelux-onderzoek van iVOX, uitgevoerd in opdracht van Uma Health, een digitaal platform dat vrouwen voor, tijdens en na de menopauze begeleidt. Van de vrouwen die denken dat ze op dit moment in de perimenopauze zitten, zocht 33 procent de oorzaak van hun klachten in eerste instantie bij stress. Negentien procent dacht aan een burn-out of depressie.
Wat is de (peri)menopauze?
De menopauze is een bekende term, maar de perimenopauze roept misschien wat meer gefronste wenkbrauwen op. Toch is het verschil goed uit te leggen. De overgang bestaat uit verschillende fasen: de perimenopauze, de menopauze en de postmenopauze.
De termen overgang en perimenopauze worden vaak door elkaar gebruikt, maar betekenen niet helemaal hetzelfde. Volgens Thuisarts.nl is de overgang de bredere periode rondom de laatste menstruatie. De perimenopauze is de fase waarin je lichaam zich daarop voorbereidt.
Vermoeidheid en concentratieproblemen maken het moeilijker om ‘normaal’ te functioneren
Tijdens de perimenopauze bereidt je lichaam zich voor op de menopauze. Je hormoonspiegels gaan schommelen en je menstruatie kan veranderen. De menopauze is je laatste menstruatie. Omdat je niet meteen weet dat het de laatste keer was, wordt die pas achteraf vastgesteld: als je twaalf maanden achter elkaar niet ongesteld bent geweest. De postmenopauze is de periode daarna.
Wat gebeurt er tijdens de perimenopauze?
In het begin van de perimenopauze is je menstruatie vaak nog regelmatig. Dat kan later veranderen. Ondertussen maken je eierstokken steeds minder oestrogeen aan en verandert ook de productie van progesteron. Die hormonale veranderingen kunnen invloed hebben op hoe je je voelt en hoe je lichaam reageert.
Dat kan zich op verschillende manieren uiten. Denk aan opvliegers, blozen, zweten, prikkelbaarheid en stemmingswisselingen. Maar ook je energie, geheugen en slaap kunnen veranderen. En ja, je kunt dus ook merken dat je minder scherp bent, sneller afgeleid raakt of moeite hebt om je te concentreren. Volgens The Menopause Society komen zulke geheugen- en concentratieproblemen, ook wel brain fog genoemd, regelmatig voor tijdens de perimenopauze.
Je bent niet alleen
Daniëlle van Dalen, een van de respondenten van het iVOX-onderzoek, weet hoe ingrijpend die klachten kunnen zijn: “Ik menstrueerde tot mijn 52e nog regelmatig en voelde me mentaal altijd heel stabiel. En toen kwam de klap. Binnen een paar weken stortte ik fysiek en mentaal in elkaar. Van hevige gewrichtsklachten tot enorm labiel, van zwaar vermoeid tot diep ongelukkig. Gelukkig kwam ik al snel in contact met een overgangsconsulente die mijn klachten toeschreef aan de overgang.”
En Daniëlle is zeker niet de enige. Wetenschapsjournalist Liesbeth Gijsel verdiepte zich in de wetenschap achter de overgang. Wat haar daarbij opviel, was hoeveel vrouwen ermee te maken krijgen. “Acht op de tien vrouwen hebben klachten tijdens de perimenopauze. Ook krijgt zeven tot acht op de tien vrouwen te maken met opvliegers en slaapt twee op de drie vrouwen slecht. Dat zijn hoge aantallen. Toch wordt daar in de maatschappij niet altijd rekening mee gehouden.”
Herken jij deze veranderingen?
Niet iedere vrouw krijgt dezelfde klachten, en ook de intensiteit verschilt. Misschien herken je de ene klacht heel duidelijk, terwijl je van een andere nooit had gedacht dat die met de overgang te maken kon hebben.
- Je energieniveau schommelt.
- Je vergeet meer dingen dan je gewend bent.
- Je hebt moeite met slapen of wordt ’s nachts badend in het zweet wakker.
- Je hebt een korter lontje dan anders.
- Je merkt dat je gewicht verandert.
- Je voelt je wazig in je hoofd of kunt je moeilijk concentreren.
Een verandering in je menstruatiecyclus kan ook een van de eerste aanwijzingen zijn dat je in de perimenopauze zit. “Als je bijvoorbeeld altijd een cyclus van 28 dagen had en merkt dat die ineens korter wordt, kan dat een signaal zijn,” vertelt de wetenschapsjournalist. Ook veranderingen in de hoeveelheid bloedverlies of meer uitgesproken premenstruele klachten kunnen opvallen.
Blijven werken, ander ritme
De perimenopauze is een natuurlijke fase, maar dat betekent niet dat je klachten er zomaar bij hoeft te nemen. Volgens Gijsel is er meer openheid en begrip nodig, ook op de werkvloer. “Er wordt nog steeds verwacht dat je blijft werken en presteren, terwijl klachten als vermoeidheid en concentratieproblemen dat soms juist moeilijker maken.”
Meer begrip voor deze fase kan al verschil maken. Denk bijvoorbeeld aan meer flexibiliteit in je werktijden, zodat je je werk beter kan afstemmen op hoe je je voelt. Heb je klachten of twijfel je over de oorzaak? Bespreek ze dan met een specialist of arts. Zo kun je samen kijken wat er speelt en welke ondersteuning bij jouw situatie past.
Dit lezen anderen over stress en mentale gezondheid
