Je darmen en brein zijn nauw met elkaar verbonden (en hierom is dat goed nieuws)
Mentale klachten en darmklachten kunnen veel met elkaar te maken hebben. Steeds meer onderzoek bevestigt dat. En daardoor kunnen deze klachten gerichter worden behandeld.
Bij somberheid, angsten en stress wijzen we meestal het brein aan als boosdoener. En bij buikpijn en obstipatie denken we al snel aan de darmen.
Maar we kunnen psychische en fysieke klachten niet los van elkaar zien, blijkt uit steeds meer onderzoek. Terwijl we dat vaak wél doen, zegt psychiater Iris Sommer tegen Psychologie Magazine. Het wordt volgens haar tijd dat dat verandert. En ook chirurg Heleen Snijders roept het al jaren: er is een relatie tussen mentale klachten en darmklachten.
De verbinding tussen je brein en je darmen
“De twee systemen communiceren 24 uur per dag en 7 dagen per week met elkaar,” zegt Kara Margolis, hoogleraar moleculaire pathobiologie aan de New York University en directeur van het NYU Pain Research Center.
- Hoe je darmen invloed kunnen hebben op je brein
De bacteriën in je darmen (ook wel je microbioom) maken stoffen aan die invloed hebben op je hersenen en je stemming. Worden deze bacteriën verstoord? Dan kan dat samengaan met somberheid, angst en stressgevoeligheid.
- En andersom: hoe je brein invloed kan hebben op je darmen
De verbinding de andere kant op werkt zo: stress, angst en spanning activeren het stresssysteem in je lichaam. Dat kan weer invloed hebben op de darmwerking en je spijsvertering.
In recent onderzoek van de New York University wordt dit verband bevestigd. Het laat zien dat zelfs stress in de vroege kindertijd een rol speelt. Het kan de communicatie tussen brein en darmen blijvend beïnvloeden. Dat kan weer de kans op latere darmklachten vergroten, zoals een prikkelbare darm, verstopping en buikpijn.
Goed nieuws: meer aandacht voor het totaalplaatje
Op het eerste gezicht lijkt dit misschien alleen maar ingewikkelder; dat klachten meer dan één oorzaak kunnen hebben. Toch is het goed nieuws dat er steeds meer wordt gekeken naar het totaalplaatje van de wisselwerking tussen lichaam en geest.
‘Wat is er in je jeugd gebeurd? is ook een heel belangrijke vraag bij darmproblemen’
Volgens Margolis, die meehielp aan het onderzoek van NYU, kan het helpen om gerichter te behandelen. Een voorbeeld: “Wanneer patiënten binnenkomen met darmproblemen, moeten we hen niet alleen vragen of ze nu gestrest zijn. Wat er in je jeugd is gebeurd, is ook een heel belangrijke vraag en iets waar we rekening mee moeten houden,” zegt Margolis.
Wat kun je zelf doen?
- Heb je darmklachten?
En heb je daarnaast ook last van stress? Hemmo Drexhage, hoogleraar in medische immunologie, adviseert om beter met stress te leren omgaan, bijvoorbeeld met mindfulness en yoga. De twee soorten klachten kunnen namelijk met elkaar te maken hebben (al hoeft dat natuurlijk niet).
- Heb je psychische klachten?
Kijk dan ook eens naar je leefstijl, zegt Sommer. Natuurlijk is dat geen garantie voor een oplossing, maar gezond en vezelrijk eten is in ieder geval goed voor je darmmicrobioom.
“Er is niet één voedingsmiddel verantwoordelijk voor het verbeteren van je mentale gezondheid en de relatie tussen darmen en brein. Het gaat er vooral om dat je gezonder eet op de lange termijn,” aldus Dr. Wolfgang Marx, onderzoeker bij de Food and Mood Centre aan Deaking University in Australië. Wat je bijvoorbeeld kunt doen:
- Meer ‘echt’ voedsel eten. Pure ingrediënten zoals groenten, fruit, noten en zaden, waar veel vitamines en antioxidanten inzitten.
- Zo veel mogelijk zelf koken. Onderzoek laat zien dat de hulpstoffen in kant-en-klaarmaaltijden je microbioom en darmwand kunnen aantasten. Verder is fabrieksvoedsel vaak vezelarm.
- Vezelrijk eten. Vezels uit groenten en fruit zorgen ervoor dat in je darmen de bacterietypen die ontstekingsremmende stofjes uitscheiden, kunnen floreren.
- Variëren. Hoe meer verschillende groenten en fruit je op tafel zet, hoe groter de variatie aan bioactieve stoffen.
- Matigen met vlees. Vooral rood vlees en vleesproducten als worst en ham blijken bij te dragen aan meer ontstekingsactiviteit.
Meer lezen
- Het effect van (gezond) eten op je mentale gezondheid
- Tatjana (33): ‘Door PDS leerde ik beter luisteren naar mijn lijf’
- Hoe volg je je onderbuikgevoel (oftewel je ‘tweede brein’)?
Fotografie Caroline Attwood/Unsplash
